منع تدوين حديث - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٣٣٣

روشن می‌سازد .

از ابن عبّاس نقل شده است كه گفت :

مردم از كتاب خداي متعال آیه‌ای را غافل شدند كه بر اَحدي جز پيامبر (و سليمان بن داود) فرود نيامد و آن بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ است .[٦٩٢] 

محمّد بن منصور می‌گويد : شنيدم جعفر می‌گفت :

مردم از اسمِ بزرگي غفلت كردند بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ .[٦٩٣] 

از قاسم بن محمّد رسيده است كه درباره قرائت «بسمله» گفت :

اگر آن را ترك كنم ، مردماني آن را واگذاشته‌اند كه مقتدايند ؛ و اگر بخوانم ، كساني آن را قرائت كرده‌اند كه به ايشان اقتدا می‌شود .[٦٩٤] 

اين سخن ، امتدادِ هر دو روش و وجود هر دو خطّ مشي را ميان صحابه و تابعان ، می‌نماياند ؛ همه‌شان از مُقتدايان بودند!

بنابراين ، روشن شد كه اختلاف نقل‌های صحابه ، با اين وسعت (به ويژه در مسائلي كه با اهل بيت مخالفت شده است) الهام بخش وجود دو گرايش در شريعت است :

١ - اهل بيت و دسته‌ای از صحابه كه بر جزوِ سوره بودن «بسمله» تأكيد دارند و به لزوم جهر آن قائل‌اند .

٢ - ديگران كه چنين عقيده‌ای ندارند ؛ چونان معاويه كه به كلّي آن را از قرائت انداخت .

و چنين است نسبت به «دست بسته» و «دست باز» نماز خواندن ، كه روایاتی

[٦٩٢]. الدرّ المنثور ١: ٢٠؛ الإتقان ١: ١١٦ و٢١١؛ شعب الإيمان ٢: ٤٣٨،‌ حديث ٢٣٢٨.

[٦٩٣]. رأب الصدع ١: ٢٥٥،‌ رقم ٣٥٣.

[٦٩٤]. الحجّه (شيباني) ١: ١١٩.