بعضي از اينان از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم می‌خواستند كه احكام خدا را طبق مصلحت انديشي آن‌ها تغيير دهد ، و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در جواب می‌گفت : مَا يَکونُ لي أن أُبَدِّ لَهُ مِن تلقاء نَفسي إن أتّبِعُ إلاّ مَا يُوحی إلَيَّ ؛[٢٧٣] مرا چه به اينكه از پيش خود چيزي را تغيير دهم! نمی‌پیروم مگر آنچه را كه به من وحي می‌شود .

خداي سبحان ، بارها در قرآن ، مانند اين سخن را تأكيد می‌كند كه :

ثُمَّ جَعَلناکَ عَلی شَريعةٍ مّنَ الأمرِ فاتَّبِعهَا وَلاَ تَتَّبِع أهواءَ الَّذينَ لاَ يَعلَمونَ ؛[٢٧٤]

تو را صاحبِ شريعت قرار داديم ، پيرو آن باش! و از هواهاي نفساني نا آگاهان پيروي مكن!

اين صحابيان ، به منافقان و «المؤلّفة قلوبهم» (منفعت طلبان) محدود نبودند .

حقايق تاريخي و كتاب‌هایی كه در شرح حال صحابه نگارش يافته‌اند ، روشن می‌سازند كه شماري ديگراز صحابه در تعامل با نصوص الهي و سخنانِ پيامبر ـ به ويژه اَفعال آن حضرت ـ پندارهاي نادرستي داشتند . اين تفکر به جهت پس مانده‌ها و باور داشت‌های عرفی ای بود که هنوز با خود داشتند . با وجود چنين رسوبات فکری ، آنان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم را رهبرِ كار آزموده‌ای به شمار می‌آوردند كه امكان خطا و صواب در كارهاي او هست .

از اين رو ، آنان به پيامبر اعتراض‌هایی می‌كردند كه به يك شخص عادي متوجه است! با اينكه خداي سبحان و سنّت نبوي ، از چنين افكاري باز می‌داشت و احاديث زيادي از پيامبر در اين قالب ثابت است ؛ مانند :

— ما لكم تَضْرِبون كتابَ الله بعضَه ببعض؟ بهذا هَلَكَ مَن كان قَبْلَكم ؟![٢٧٥] چرا بعضي از آيات را با دستاويز آيات ديگر به دور می‌اندازيد؟ (ناديده می‌گيريد؟) با

[٢٧٣]. سوره يونس (١٠) آیه ١٥.

[٢٧٤]. سوره جاثيه (٤٥) آیه ١٨.

[٢٧٥]. مسند احمد ٢: ١٧٨، حديث ٦٦٦٨ (و ص١٨٥، حديث ٦٧٤١)؛ فتح الباري ٩: ١٠٠ ـ ١٠١؛ المعجم الأوسط ٢: ٧٩، حديث ١٣٠٨ (و جلد ٣، ص٢٢٧، حديث ٢٩٩٥).