يعني اين كار دليلي عليه توست نه به نفع تو ؛[٨٨٣] زيرا معاويه در سخن پيشين می‌خواست كه اشاره كند كه او از نزديکان رسول خدا بود و در خدمت آن حضرت به سر می‌برد ، ليكن از ياد برد كه اين سخن ، آنچه را پيش از اين فتوا داد (و به گمان خود از پيامبر نقل كرد) نقض می‌كند .

از سعد بن ابي وقّاص رسيده است كه از او درباره «متعه» سؤال شد ، گفت :

ما اين كار را می‌كرديم ، در حالي كه اين شخص [اشاره به معاويه] در آن زمان به «عرش» كافر بود .

راوي می‌گويد : «عُرُش» يعني خانه‌های مكّه .[٨٨٤]

و در روايت ديگر است كه : يعني معاويه .[٨٨٥]

لفظ «عَرْش» را «عُرُش» قرار دادند تا جمع «عَريش» باشد (مانند قليب ـ قُلُب) و به معناي بيوتِ مكّه .[٨٨٦]

شايد سعد آن را «عَرْش» تلفظ كرد و مرادش اين است كه وي در آن روز به «پروردگارِ عرش» كافر بود .

اين چنين سعد بن ابي وقّاص در بسياري از جاها با معاويه مخالفت كرد . وي از بزرگان صحابه و فاتح عراق است و يكي از اعضاي شورايي است كه عُمَر

[٨٨٢]. صحيح بخاري ٢: ٦١٧، حديث ١٦٤٣؛ صحيح مسلم ٢: ٩١٣، حديث ١٢٤٦ (متن حديث از اين مأخذ است).

[٨٨٣]. زيرا بدان معناست كه پيامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم حج و عمره را با هم به جا آورد و معاويه برخلافِ آن، معتقد بود (م).

[٨٨٤]. صحيح مسلم ٢: ٨٩٧، حديث ١٢٢٥.

[٨٨٥]. مسند احمد ١: ١٨١، حديث ١٥٦٨؛ المسند المستخرج علي صحيح مسلم ٣: ٣٢٤، حديث ٢٨٤١؛ فتح الباري ٣: ٥٦٦.

[٨٨٦]. از اين كسان است خطّابي در اصطلاح غلط المحدِّثين : ١٢١؛ سيوطي در التطريف في التصحيف: ٣١؛ و بنگرید به، غريب الحديث (ابي عبيد) ٢١-٢٠: ٤؛ المشارق ٢: ٧٩؛ شرح نووي ٨: ٢٠٤؛ غريب ابن جوزي ٢: ٨١.