يا اينكه حضرت (پس از هجرت به مدينه) به كتابت احكام زكات و مقادير آن امر كرد و در دو صحيفه نوشته شد (كه در خانه ابوبكر صدّيق و ابوبكر بن عمرو بن حزم محفوظ باقي ماند)[٢١] چه معنايي دارد؟

واين سخن پيامبر كه فرمود «اُكْتُبوا ولا حَرَج» (بنويسيد و باكي بر نوشتن حديث نيست) و عبارات ديگري كه همسان آن است و به صراحت مسلمانان را به نوشتن و تدوين احكام و سنّت نبوي تشويق می‌كند ، چه معنايي می‌تواند داشته باشد؟

بدین‌سان ، می‌توان دريافت كه كتابت و تدوين حديث ، در عهد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ممنوع نبود و شيخين حديث آن حضرت را در ايام حياتش ننوشتند ، بلكه خليفه اول پس از وفات پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم احاديث را نوشت و مُدَوَّن ساخت .

كتابت و تدوين دانش ، از چيزهايي است كه قرآن حكيم بر آن تأكيد می‌ورزد :

ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ ؛[٢٢]

ن (نون) سوگند به قلم و آنچه می‌نويسند .

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ؛[٢٣]

سوگند به كسي كه به قلم آموخت .

وَلا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً ؛[٢٤]

و از نوشتن ريز و درشت آن ، ملول نشويد .

فَاكْتُبُوهُ ؛[٢٥]

[٢٠]. صحيح بخاري ١: ٥٣، حديث ١٢ (و جلد ٦، ص٢٥٢٢، حديث ٦٥٨٦).

[٢١]. تاريخ الفقه الاسلامي (دكتر محمّد يوسف): ١٧٣.

[٢٢]. سوره قلم (٦٨) آیه ١.

[٢٣]. سوره علق (٩٦) آیه ٤.

[٢٤]. سوره بقره (٢) آیه ٢٨٢.

[٢٥]. سوره بقره (٢) آیه ٢٨٢.