منع تدوين حديث - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ٤٣

اعتماد داشتم) آيا می‌توانيم به صرفِ احتمالِ دروغ و سهو ، مرويات او را از اعتبار ساقط سازيم و برنگيريم؟

آيا لازمه اين كار ، انكارِ حجيّتِ خبر ثقه نيست؟! و پس از آن ، ما نمی‌توانيم بر خبر هيچ ناقلي اعتماد كنيم ؛ زيرا امكان احتمال كذب در آن هست!

رافع بن خَدِيج می‌گويد :

روزي در حال گفت و گو با يکديگر بوديم که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بر ما گذشت ، فرمود : چه می‌گوييد؟

گفتيم : آنچه را از شما شنيديم اي رسول خدا .

فرمود : «حديث كنيد ، ليکن بدانيد كسي كه بر من دروغ بندد ، بايد جايگاهش را براي دوزخ آماده سازد!» و براي انجام كارش روانه شد .

قوم ساكت ماندند ، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم آن گاه که باز آمد فرمود : اينان را چه شد كه حديث نمی‌كنند؟

گفتند : سخني كه از شما شنيديم اي رسول خدا .

فرمود : «مقصودم اين نبود! كساني را اراده كردم كه به عمد بر من دروغ بندند» .

آن گاه ما به نقل حديث پرداختيم ، من پرسيدم : اي رسول خدا ، ما سخناني از شما می‌شنويم آيا آن‌ها را بنويسيم؟ فرمود : «بنويسيد ، باكي نيست» .[٤٦] 

اين روایت ، در آنچه ما گفتيم صراحت دارد كه تحديث و كتابت و تدوين ـ همه‌شان ـ در عهد پيامبر امور جايز و مشروع بودند ، جمله «تحدّثوا» (حديث كنيد) جواز نقل حديث را همراه با لزوم درنگ در آن تأكيد می‌كند تا احدي در قلمرو دروغ بستن بر پيامبر نیفتد ، و احتمالِ دروغ گو بودن راوي يا ترس از كذب ، نمی‌تواند مُجوّزي براي اهمالِ حديث نزد خليفه باشد .

[٤٦]. تقييد العلم: ٧٣؛ المعجم الكبير ٤: ٢٧٦، حديث ٤٤١٠؛ الكامل (ابن عُدَي) ١: ٣٦.