و با اين نگرش ، نمی‌توان ديگر صحابه و خلفا را (مانند معاويه ، يزيد ، عبدالملك بن مروان) به نصوص صادر از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم محدود كرد ؛ زيرا آنان نيز آنچه را بر زبان می‌آورند ، اجتهادشان است!

از امام علی علیه‌السلام رسيده است كه فرمود :

وَاعْلَموا عبادَ الله أَنَّ المُؤمن يَسْتَحِلُّ العامَ مَا اسْتَحَلَّ عاماً أوّلَ ، ويُحَرِّمُ العامَ ما حَرَّم عاماً أوّلَ . وَأَنَّ ما أَحْدَثَ النّاسُ لا يُحِلُّ لكم شيئاً مِمّا حُرِّم عليكم ، ولكِنَّ الحلالَ ما أَحَلَّ اللهُ وَالحرامَ ما حَرَّمَ اللهُ ؛

و بندگان خدا ، بدانيد كه مؤمن ، اين سال چيزي را حلال می‌شمارد ، كه سال نخست حلال دانسته ؛ و اين سال آن را حرام می‌داند كه سال نخست حرام شمرده ، و بدعتي را كه مردم پديد آوردند ، چيزي را كه بر شما حرام است حلال نمی‌كند . حلال چيزي است كه خدا آن را روا كرده ، و حرام چيزي است كه خدا آن را ناروا شمرده .[٨٠٠]

و در سخن ديگر ، آن حضرت می‌فرمايد :

وَأَنْزَلَ عليكم الكتابَ تبياناً لكلِّ شيء وعَمَّرَ فيكم نبيَّه أزماناً حتّی أَكْمَلَ له وَلكم فيما أنزلَ مِن كتابه دينَهُ الَّذي رَضِيَ لنفسه ، وَأَنْهی إليكم عَلَی لسانه مَحَابَّةُ مِنَ الأعمال وَمَكارِهَهُ ونواهيه وأوامره ، وألْقی إليكم المَعْذِرةَ وَاتَّخَذَ عَلَيْكم الحُجَّةَ ، وَقَدَّمَ إليكم بالوَعيد ، وَأَنْذَرَكُم بين يَدَيْ عذاب شديد ؛

و قرآن را كه بيان دارنده هر چيز است بر شما فرو فرستاد ، و پيامبر خويش را روزگاري ميان شما زندگاني داد ، تا با آيه‌ها كه در كتاب

[٨٠٠]. نهج البلاغه (ترجمه دكتر سيّد جعفر شهيدي): ١٨٤،‌ ضمن خطبه ١٧٦.