وَاعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبى وَالْيَتامى وَالْمَساكِينِ وَابْنِ السَّبِيل ؛[٧٣٥]

بدانيد هرگونه غنيمتي كه به دست آوريد ، خُمس آن براي خداست و پيامبر خويشاوندان (پيامبر) و يتيمان و مسكينان و راه ماندگان .

آيه كريمه ، مشخص می‌سازد كه «خمس غنايم» براي كساني است كه در آيه ذكر شده‌اند ؛ و چهار پنجم باقيمانده براي كساني است كه غنيمت را به دست می‌آورند .

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در جنگ «خيبر» اين آيه را تأييد كرد ؛ زيرا چهار پنجم غنيمت (اموالِ منقول و غير منقول) را ميانِ غنيمت بَران تقسيم كرد .

و بدين گونه ، حقِّ غنيمت بَران ـ در آنچه به غنيمت گرفته می‌شود ـ به قرآن و سنّتِ عملي پيامبر ثابت است .

ليكن عمر به رأي خويش در آيه اجتهاد كرد ، و با آنچه آيه به ظاهر و عمومش افاده می‌كند (كه در بردارنده حق غانمان در اموالِ منقول و غير منقول است) مخالفت ورزيد ؛ عموم آيه را تخصيص زد و بر اَموال منقول منحصر ساخت .

دليل تخصيص «مصلحتِ عمومي» است ؛ چنان كه استدلال عمر و

[٧٣٤]. مناهج الاجتهاد في الإسلام: ٣٤٣.

[٧٣٥]. سوره انفال (٨) آیه ٤١.