بزرگانِ صحابه ، ضمن استدلالشان به قرآن و سنّت پيامبر (نه چيز ديگر) می‌خواستند ديگران را روشن سازند كه در اينجا خط مشيي هست كه هنگام نبودِ نص و عدم دسترسي به آن و حتّي با وجود نص ، به رأي دست می‌آويزد!

اينک ، هركه می‌خواهد به قرآن و حديث تعبُّد ورزد ، و هركه می‌خواهد به رأي بچسبد و نص را قرباني كند!

براي تطبيق ، حكمِ زني را وارسي می‌كنيم كه بعد از طواف كعبه حيض شده است ؛ آيا پيش از آنكه پاك شود می‌تواند كوچ كند (و از مني به مدينه رود) يا نه بايد منتظر بماند؟

عُمَر دستور داد زني كه حيض شد بايد منتظر بماند تا پاك شود ، آن گاه طواف وداع كند ؛ و پيش از پاكي ، اجازه رفتن را به او نداد .[٦٩٦]

از زيد بن ثابت و ابن عُمَر معروف است كه اين دو نفر از رأي عمر متأثر شدند و به آنچه وي در اين مسئله گفت ، فتوا دادند .

ليكن زيد[٦٩٧] و ابن عمر ،[٦٩٨] از رأيشان برگشتند .

گفته‌اند : عمر ، فتوای نخستِ خويش را واگذارد . شايد سببِ آن حديثي بود كه از عايشه به وي رسيد .

«بخاري و مسلم و ديگران از عايشه روايت كرده‌اند كه گفت :

صفيّه پس از آنكه طوافِ اِفاضه را انجام داد ، حيض شد . اين ماجرا را به پيامبر گفتم ، فرمود : آيا او ما را از توجّه به كعبه [طواف وداع] باز داشت؟

گفتم : اي رسول خدا ، صفيّه بعد از طوافِ زيارت حيض شد!

[٦٩٦]. موسوعة فقه زيد بن ثابت: ١٠٧ (به نقل از المغني ٣: ٤٦١)؛ المجموع ٨: ٢٢٩.

[٦٩٧]. موسوعة زيد بن ثابت: ١٠٧.

[٦٩٨]. موسوعة عبدالله بن عمر: ٢٨٥.