زنداني ساختن صحابه) متون تاريخي و اخباري كه از عُمَر در قضاياي علمي و عملي رسيده است ، بي‌ثمر می‌سازد ؛ چراكه اين نقل‌ها ، اخبار نهي را تأييد و تقويت می‌كند و آنچه را ابن حزم و ذهبي و ديگران گفته‌اند (كه نهي از تدوين و حَبس مُدَوِّنان ، با مكانتِ عمر و روح و روانِ او جور درنمي‌آيد) تضعيف می‌سازد .

واقع اين است كه وارسي ديدگاه‌های فقهي عُمَر ما را از اصل پژوهش مد نظرمان دور می‌كند ، ليكن اشاره به مباني عُمَر ـ كه مبتني بر رأي است ـ نظريه ما را در منع تدوين ، ياري می‌رساند .

اكنون نص ديگري را درباره «ماجراي تقسيم زمين‌های مفتوح العَنْوَة در عراق و مصر ، در روزگار عمر» در اين راستا می‌آوريم .

در قرآن آمده است كه خمس اين غنايم مالِ بيت المال است تا در مواردي كه آيه معيّن ساخته است ، به مصرف برسد :

أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ للهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبي ؛[٥٨٩]

هر غنيمتي را كه به چنگ آوريد ، خمس آن از آنِ خدا و رسول و ذي القربي (خويشاوندان پيامبر) است

و چهار قسمت باقي مانده ، ميان مجاهدان ـ از بابِ عمل به مفهوم آيه و فعل پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در خيبر ـ تقسيم می‌گردد .

مجاهدان ـ طبق همين عادت ـ نزد عُمَر آمدند و خواستند كه خمس (يک پنجم) اموال را براي خدا (و كساني كه در آيه نام بُردارند) بيرون آورد و بقيه آن را ميان آنان تقسيم كند .

عُمَر گفت : مسلماناني كه بعدها می‌آيند چه كنند؟ در می‌يابند كه زمين با

[٥٨٩]. سوره انفال (٨) آیه ٤١.