جلوگيری از نقـل و نگـارش حديث ، ناگهانی پديد نيامد و نمی‌توان آن را ـ تنها ـ به يك عامل نسبت داد ، بلكه چندين عوامل در پيدايش آن نقش داشتند و با پشتيباني يكديگر مقدّماتِ شکل‌گیری و گسترش ايده منع تدوين را فراهم آوردند . به نظر می‌رسد چهار عامل (و گاه بیش از چهار عامل) در اين راستا اساسي‌اند :

١ - جلوگيري از تفسير و بيانِ احاديثي كه درباره اهل بيت رسيده بود و رواياتي كه كانونِ مكتب خلفا را نشانه می‌رفت .

امّا نقل فضائل ـ به تنهايي ـ بدون آگاه سازي به پيامِ نهفته‌ای كه در آن‌ها وجود داشت ، در منعِ عمومی ـ كه همه احاديث را دربر می‌گرفت ـ چندان مد نظر نبود .

جلوگيری از نشر عيب‌ها و نقايص بزرگان قريش و گروه حاكم در این چارچوب داخل می‌شد ؛ زيرا قرآن كريم و رسول خدا اشخاصي را ستودند و ديگراني را نكوهيدند .[٢٤٩]

آنان صحابه را از تفسير قرآن و شأن نزول اَحكام[٢٥٠] و بازگويي فضائل و مثالب

[٢٤٩]. همين امر به تنهايي كافي بود كه آنان به منع دست يازند تا بر رسوايي‌های خويش سرپوش نهند و فضاي فكري جامعه را به سمت و سويي كه خود می‌خواهند و می‌پسندند ، سوق دهند (م).

[٢٥٠]. آيه حَافِظُوا عَلَی الصَّلَواتِ والصَّلاَةِ الوُسْطی (بقره، آیه ٢٣٨) که در مصحف عايشه و حفصه و اُمّ سلمه درباره قرائتشان چنين بوده است: حَافِظُوا عَلَی الصَّلَواتِ والصَّلاَةِ الوُسْطی [وصَلاةِ العَصر] وَقُومُوا لله قَانِتِينَ ؛ بر نمازها محافظت كنيد (و اهميّت دهيد) به ويژه نماز ظهر و نماز عصر و در برابر خدا فروتن باشيد.

و ابن عبّاس و اُبَي بن كعب و ابن مسعود و علي بن ابي طالب آيه ٢٤ سوره نساء را اين گونه قرائت كرده اند: فَمَا استَمتَعتُم بِهِ مِنهُنَّ فَاَتُوهُنَّ اُجورَهُنَّ [إِلي أَجَلٍ مُسَمًّي]؛ زناني را كه تا مدّتي معيّن به ازدواجِ موقّت خويش درآورديد، اُجور (مهرها)‌شان را بپردازيد.