روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٧ - ترجمه

و«صبر»حبس نفس باشد،على ما يكره.و صبر از سه گونه بود:صبر بر طاعت،و صبر از معصيت و صبر بر مصيبت.

اما صبر بر طاعت آن بود كه خويشتن به بند او بسته دارد اوقات نماز را مراقبت كند و روزه فريضه و سنّت را به صبر و احتمال مشقّت تلقّى كند و بر زكات و حجّ و جهاد،نفس [١]موطّن كند و از معاصى خويشتن [٢]بازگيرد و چون مصيبتى رسد او را بگويد كه: إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ رٰاجِعُونَ [٣]تا از جمله صابران باشد. وَ الصّٰادِقِينَ ،اوّل صدقى كه باشد [٤]او را صدق ايمان باشد،مصدّق باشد خداى را،تا آنجا كه گويد: رَبَّنٰا إِنَّنٰا آمَنّٰا ...،در اين گفتار [٥]صادق باشد.آنگه احتراز كند ازآن‌كه در گفتار او تفاوت و كما بيش [٦]رود،كه در خبر است كه چون مرد يك‌بار و دو بار[راست بگويد] [٧]به راست گفتن معروف شود،

حتى يكتب عند الله صديقا ،تا به نزديك خداى تعالى نام او را در جريده صدّيقان بنويسند.و چون يك‌دو بار دروغ بگويد،عادت شود او را تا به نزديك خداى تعالى او را از جمله كذّابان بنويسند.

قتاده گفت:صدقت نيّاتهم و استقامت قلوبهم و السنتهم،فصدقوا في السرّ و العلانية،گفت:نيّت ايشان راست باشد،و دلهاشان مستقيم باشد،و زبانهاشان لا جرم در سرّ و علانيه صادق باشند [٨]،در دل با خداى راست گويند [٩]و در ظاهر به زبان با خلقان راست گويند و راست روند و راست باشند،هيچ كژى [١٠]در گفتار و كردار به اقوال و اعمال خود راه ندهند [١١].

وَ الْقٰانِتِينَ ،مطيعان باشند و نمازكنندگان.و اختلاف اقوال در«قانت»گفته شد في قوله: وَ قُومُوا لِلّٰهِ قٰانِتِينَ [١٢]و المنفقين،اموالهم في طاعة اللّه،و مالهاى خود نفقه كنند در راه خداى.