روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٤٧ - ترجمه

جلّ جلاله-هر عاملى بر عملش سواء اگر به دل كرده باشد و اگر به جوارح،برآن واقف [١]كند و در حساب آرد،آنگه آن را كه خواهد عفو كند و آن را كه خواهد عقوبت و ذلك قوله: إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤٰادَ كُلُّ أُولٰئِكَ كٰانَ عَنْهُ مَسْؤُلاً [٢]،و اين معنى قول حسن و ربيع و قيس بن ابى حازم و روايت ضحّاك از عبد اللّه عبّاس است [٣].

بعضى دگر گفتند:خداى تعالى بنده را بر همه فعلى از افعال محاسبه كند و مؤاخذه،جز آن‌كه هرآنچه [٤]از آن به قول و عمل كرده باشند آن را به قيامت عقوبت كند اگر توبه نكنند،و آنچه بدان همّت كرده باشند به دل يا عزم كرد [٥]برآن از معصيت،آن را جز به بيمارى [٦]و مصائب و آفات و جز آن [٧]كند.

و روايت كردند خبرى از عائشه از رسول-عليه السلام-كه گفت:در اين آيت اين متابعت خداى باشد بنده را بدانچه بدو رسد از تبى يا [٨]نكبتى يا تبهى [٩]كه در دست او شود و چيزى كه در گريوان [١٠]طلب كند نيابد [١١]در آستين باشد تا بدانستن [١٢]غمى به دل او رسد تا مؤمن چون با پيش خداى شود از گناه پاكيزه باشد.چنان كه زر سرخ از كوره زرگر بيرون آيد،و اين [١٣]بر وجه كفّارت بود آن گناه را،و بيان اين قول رسول[است] [١٤]-عليه السلام-كه گفت:

لا يصيب المؤمن نصب و لا وصب و لا مخمصة حتّى الهمّ يهمّه [١٥]و لا اذى الّا كفّر اللّه به من خطاياه، گفت:مؤمن را هيچ رنجى و دردى و گرسنگى نرسد تا آن چيز كه او را غمگين كند،و الّا خداى تعالى به كفّارت گناهانش كند.