سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠٤ - معرفت ناب توحيدي در كلام امام صادق&dagger

الصَّوَّامُونَ بِالنَّهارِ أَلْقَوَّامُونَ بِالْلَّيْلِ تَرَي أثَرَ الرَّهْبانِيَّةِ فِي وُجُوهِهِم أَ هْلُ سِلْمٍ وَاِنْقِيادٍ؛ و گروه دوم كه طراز پايين‌اند ما را آشكارا دوست دارند و به‌روش پادشاهان عمل مي‌كنند. زبانشان با ماست و شمشيرشان برضد ما. گروه سوم كه طراز ميانه‌اند، ما را در نهان دوست‌ دارند، ولي آشكارا اظهار دوستي نمي‌كنند. به جانم قسم، هرچند ما را [تنها] در نهان دوست مي‌دارند، بي‌آنكه آشكارا اظهار دوستي كنند، ولي روزه‌داران در روز و نمازگزاران در شب‌اند و اثر پارسايي را در رخسارشان مي‌بيني و اهل سازگاري و فرمان‌برداري [ازما] هستند.

إِنَّ لِمُحِبِّينَا فِي السِّرِّ وَالْعَلانِيَةِ عَلامَاتٍ يُعْرَفُونَ بِهَا. قَالَ الرَّجُلُ: وَمَا تِلْكَ الْعَلامَاتُ؟ قَالَ: تِلْكَ خِلالٌ أوَّلُهَا أَنَّهُمْ عَرَفُوا التَّوْحِيدَ حَقَّ مَعْرِفَتِهِ وَأحْكَمُوا عِلْمَ تَوْحِيدِهِ وَالإِيمَانُ بَعْدَ ذَلِكَ بِمَا هُوَ وَمَا صِفَتُهُ، ثُمَّ عَلِمُوا حُدُودَ الإِيمَانِ وَحَقَائِقَهُ وَشُرُوطَهُ وَتَأْوِيلَه‏؛ آن مرد عرض كرد: من از دوستداران شما در عيان و نهانم. امام صادق(عليه السلام) فرمود: دوستان ما در نهان و عيان نشانه‌هايي دارند كه بدان شناخته مي‌شوند. آن مرد عرض كرد: آن نشانه‌ها كدام است؟ حضرت فرمود: چند خصلت است؛ نخست آنكه توحيد و يكتاپرستي را چنان كه بايد شناخته‌اند و دانش يكتاپرستي را نيك آموخته‌اند و پس‌ از آن به ذات و صفات خدا ايمان دارند. سپس حدود ايمان و حقايق و شروط و تفسير آن را دانسته‌اند.

پس‌ از آنكه حضرت، شناخت راستين و حقيقي توحيد و استحكام بخشيدن به اين معرفت و نيز معرفت به ذات و صفات الهي و ايمان به آنها و همچنين شناخت حدود و حقايق ايمان و شرايط آن و بسنده نكردن به ايمان سطحي را اولين نشانة