سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٥٠ - عوامل عصيان و تباهي انسان

فراوان تجربه شده است که انسان به تصور اينکه ارتکاب گناه و حرام، لذتي درخور توجه دارد، به گناه دست مي‌يازد و پس از آنکه درمي‌يابد به هواي لذتي خيالي مرتکب گناه شده و از لذت حلال چشم پوشيده، پشيمان مي‌شود؛ پيش خود مي‌گويد چرا به‌قصد رسيدن به لذت بالاتر، از لذت حلال چشم پوشيدم و مرتکب گناه شدم؛ بااين‌حال دوباره به‌سوي آن گناه كشيده مي‌شود. اين بدان جهت است که شيطان آن لذت را در چشم ما تزيين مي‌کند و گذشته از واقعيت و حقيقت آن لذت، چنان آن لذت را در چشم انسان مي‌آرايد که انسان به آن گناه دست مي‌يازد. حال اگر انسان به حقيقت و واقعيت آن لذت و گناه توجه ‌کند، حقارت آن برايش آشکار مي‌شود و دراين‌صورت از کردة خود پشيمان مي‌شود. افسوس كه انسان دوباره فريب وسوسة شيطان را مي‌خورد و به همان گناه دست مي‌يازد. خداوند دربارة تزيين گناه و حرام به‌وسيلة شيطان مي‌فرمايد:

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالأنْعَامِ وَالْحَرْثِ ذَلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ؛[١]دوستي خواستني‌ها [‌ي گوناگون] از زنان و پسران و مال‌هاي فراهم‌شده و برهم‌نهاده از زر و سيم، و اسبان نشان‌دار و چهارپايان و کشت (کشتزار و باغ و بستان) در نظر مردم آراسته شده است. اينها برخورداري زندگي اين جهان است و سرانجام نيک نزد خداست.

عامل سوم، هواي نفس است که انسان را وامي‌دارد تا حتي از راه غيرمشروع و گناه به غرايز حيواني و اميال خويش پاسخ گويد.

اگر اين سه عامل وجود نمي‌داشت، يعني در مظاهر دنيوي لذتي نمي‌بود و نيز انسان داراي هواي نفس و غرايز حيواني نمي‌بود و شيطان لذت حرام و گناه را در چشم