سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٤٩ - عوامل عصيان و تباهي انسان

معصومين و ائمة اطهار(عليه السلام) (که به مقام عصمت دست يافته‌اند)، و اولياي خاص خدا و ازجمله امامزادگاني چون حضرت ابوالفضل، حضرت علي اکبر و حضرت معصومه(عليه السلام) (که گرچه عصمتشان تضمين‌شده نبود، از عصمت عملي برخوردار بودند)، ديگر انسان‌ها، کم‌وبيش درمعرض گناه و کار زشت قرار مي‌گيرند و دست‌كم مرتکب گناه صغيره مي‌شوند. حال با توجه به آنکه نسبت کساني که معصوم از گناه‌اند و در طول عمر خود مرتکب هيچ گناهي نشده‌‌اند به ساير انسان‌ها اندک است، و با دانستن اينكه اغلب انسان‌ها مرتکب گناه مي‌شوند، عواملي را بررسي خواهيم كرد كه موجب مي‌شوند انسان گناه كند.

عوامل عصيان و تباهي انسان

عامل اول که موجب مي‌شود ما مرتکب گناه و انحراف شويم، جلوه‌ها و لذت‌هاي دنيوي است. وجود آن لذت‌ها و جاذبه‌هاي دنيوي و غرايز حيواني، ما را به‌سمت گناه مي‌كشاند؛ زيرا اگر هيچ لذتي در گناه نمي‌بود، هيچ انسان عاقلي مرتکب گناه نمي‌شد. پس وقتي انسان گناه را برخورداري از لذتي مي‌يابد که شايد در فعل حلال برايش فراهم نباشد، به‌سوي گناه و فعل حرام كشيده مي‌شود. پس نخستين عامل و شرط ارتکاب گناه، لذت‌جويي از مظاهر دنيوي است.

عامل دوم، آرايش لذت ازسوي شيطان است. براثر تزيين گناه به‌‌وسيلة شيطان است که انسان مال حرام را بر حلال ترجيح مي‌دهد و به‌جاي تأمين نياز خود از راه حلال و مشروع، به تأمين آن ازطريق حرام و غيرمشروع دست مي‌زند. کسي که دست به دزدي مي‌زند و به‌جاي آنکه با زحمت و تلاش و از راه مشروع پولي فراهم آورد، مي‌کوشد که ازطريق سرقت ثروتي بيندوزد، دچار وسوسه‌هاي شيطان است. شيطان جاذبه و لذت مال حرام را به او نشان مي‌دهد و به‌جهت تزيين شيطان و جاذبة کاذبي که مال نامشروع پيدا کرده، شخص تأمين مال ازطريق سرقت را بر تأمين مال حلال ترجيح مي‌دهد.