سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠ - اشاره اي به مراتب محبت

واژة «اراده» حاكي از دومين مرتبة محبت باشد. البته اين اراده به‌معناي روان‌شناختي‌اش نيست كه به‌معناي تصميم و عزم است و رفتار به‌شمار مي‌آيد، بلكه حالتي نفساني و به‌معناي خواستن و دوست ‌داشتن است و رفتار شمرده نمي‌شود. در قرآن نيز مشتقات اراده در معناي حالت نفساني دوست داشتن به كار رفته‌اند؛ براي نمونه خداوند مي‌فرمايد: تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الآخِرَةَ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيم؛[١] «شما كالاي اين جهان را مي‌خواهيد و خدا [براي شما پاداش و نعمت جاويدِ] آن جهان را مي‌خواهد؛ و خداوند تواناي بي‌همتا و داناي باحكمت است».

در آيه‌اي ديگر مي‌فرمايد:

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الأمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أ رَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الآخِرَةَ...؛[٢] «همانا خدا وعدة خود را با شما راست گردانيد، هنگامي كه [در جنگ بدر و در آغاز جنگ احد] به فرمان او دشمنان را مي‌كشتيد، تا آنكه سست شديد و در كار [جنگ و بر سر تقسيم غنايم] با يكديگر به نزاع پرداختيد و پس از آنكه آنچه را دوست داشتيد [يعني غنايم را]، به شما نشان داد، نافرماني كرديد؛ برخي از شما خواهان اين جهان و برخي خواستار آن جهانيد...».

پس از واژگان «هوي» و «اراده»، واژگان «محبت» و «مودت» براي سومين مرتبة دوستي و محبت وضع شده‌اند و پس از آنها واژة «هيام» قرار دارد كه يكي از مشتقات آن در كنار واژة «اراده»، «محبت» و «مودت» در اين مناجات به كار رفته‌ است. هيام كه در فارسي به‌معناي شيفتگي و شيدايي است، بر مرتبه‌اي از محبت اطلاق مي‌شود كه