مجوس معرب مجوش و در زبان پهلوى مغ بوده است. كلمه «موبد» كه به پيشواى دين زرتشتى اطلاق مى‌شود، از اين ريشه است. «١» اين واژه در روزگاران‌ پيش از اسلام نيز نامى شناخته شده بوده است. «٢» [مجوسيان‌] بر دين زردشت بودند كه مبعوث به ايران و آذربايجان بود و كتاب وى «اوستا» است كه شامل ١٧ فصل است. «٣» برخى مفسّران آنان را آتش‌پرست و خورشيدپرست دانسته‌اند «٤» و برخى ديگر آن را نوعى‌ انحراف در آيين توحيدى اين قوم پنداشته‌اند. «٥» و بر اساس روايتى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مجوسيان از اهل‌كتابند. «٦» در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «المجوس» و «آيه جزيه» استفاده شده است.

آيين مجوس‌

١. مجوس، از اهل‌كتاب:

قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ لا يُحَرِّمُونَ ما حَرَّمَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ لا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ حَتَّى يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَنْ يَدٍ وَ هُمْ صاغِرُونَ. «٧»

توبه (٩) ٢٩

٢. مجوسيّت از آيينهاى توحيدى:

... وَ الَّذِينَ هادُوا ... وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا «٨» ...

حج (٢٢) ١٧

جزيه مجوس‌

٣. لزوم پرداخت جزيه به حكومت اسلامى، به وسيله مجوسيان با انقياد كامل:

توبه (٩) ٢٩

[١] . فرهنگ فارسى، ج ٦، ص ١٩٠٦، «مجوس»

[٢] . واژه‌هاى دخيل در قرآن، آرتور جفرى، ص ٣٧٤، «المجوس»

[٣] . التحقيق، ج ١١، ص ٣٦؛ اعلام قرآن، خزائلى، ص ٥٤٦-/ ٥٥١

[٤] . جامع‌البيان، ج ١٠، جزء ١٧، ص ١٦٩

[٥] . التحقيق، ج ١١، ص ٣٧

[٦] . وسائل‌الشيعه، ج ١١، ص ٩٦، ابواب جهاد العدوّ، باب ٤٩، ح ١

[٧] . «اشعث بن قيس» از اميرالمؤمنين عليه السلام سؤال كرد: چگونه از مجوس جزيه گرفته مى‌شود، در حالى كه كتابى بر آنان نازل نشده و پيغمبرى به سوى آنان برانگيخته نشده است؟ امام عليه السلام فرمود: اى اشعث، همانا خدا كتابى بر آنان نازل كرد و رسولى به سوى آنها برانگيخت. (توحيد صدوق، ص ٣٠٦، ب ٤٣، ح ١؛ تفسير نورالثقلين، ج ٣، ص ٤٧٥، ح ٢٤)

[٨] . قرار دادن گروههاى يهودى و مجوس در مقابل «الّذين اشركوا» بيانگر مطلب ياد شده است‌

[٩] . رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: من جزيه نمى‌گيرم مگر از اهل‌كتاب، مجوس، داراى پيغمبر و كتاب بودند كه پيغمبر خود را كشتند و كتاب را آتش زدند. (الكافى، ج ٣، ص ٥٦٧، ح ٤؛ تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٢٠٢، ح ٩٨)