است. شب با عظمت و با ارزشى كه براى نامگذارى آن به قدر احتمالات متعددى ذكر شده است: الف. به اين دليل كه همه مقدّرات بندگان در اين شب تعيين مى‌شود؛ ب. به اين علّت كه با نزول فراوان فرشتگان زمين تنگ مى‌شود؛ ج. به اين جهت كه طاعات و عبادات در آن داراى ارزش بزرگى است؛ د. به اين سبب كه در آن‌ [شب‌] كتاب با عظمت و بزرگ قرآن به پيامبر بزرگ امّت ما به دست فرشته بزرگ و با عظمت نازل شده است. «١» جمهور علما بر اين عقيده‌اند كه آن‌ [شب‌] در دهه آخر ماه رمضان است. «٢» در اين مدخل از واژه‌هاى‌ «ليلةالقدر»، «ليلة مباركة» و برخى از آيات با توجّه به روايات يا تفاسير مربوط به آن استفاده شده است.

اهمّ عناوين: ارزش ليلةالقدر، تقدير در ليلةالقدر، روح در ليلةالقدر، سلامتى در ليلةالقدر و سلام در ليلةالقدر، قرآن در ليلةالقدر.

اجل در ليلةالقدر

١. اعلام اجل مسمّى به ملك‌الموت در ليلةالقدر، از جانب خداوند:

وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ. «٣»

نحل (١٦) ٦١

ارزش ليلةالقدر

٢. شب قدر، با عظمت و ارزشمند در پيشگاه خداوند:

إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ.

قدر (٩٧) ١-/ ٣

٣. شب قدر، مبارك و ارجمند:

إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ «٤» ...

دخان (٤٤) ٣

٤. عظمت و ارزش شب قدر، فراتر از حدّ بيان:

وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ.

قدر (٩٧) ٢

٥. باقى ماندن و استمرار فضيلت و شرافت شب قدر، تا طلوع فجر و سپيده‌دم:

وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ «٥».

قدر (٩٧) ٢ و ٥

٦. شرافت و فضيلت شب قدر بر هزار ماه:

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ.

قدر (٩٧) ٣

٧. سلامت كامل شب قدر از هر شرّ و بدى:

لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ «٦».

قدر (٩٧) ٣ و ٥

نيز---) همين مدخل، خيريّت، شب قدر

(١) . مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٨٦

(٢) . مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٨٦؛ الكشاف، ج ٤، ص ٧٨٠

(٣) . امام صادق عليه السلام در روايتى «اجل مسمّى‌» را با تمسّك به «اذا جاء اجلهم فلايستأخرون ساعة و لايستقدمون» فرمودند: همان است كه در شب قدر براى ملك‌الموت نام برده شده [و معيّن گرديده است‌]. (تفسير نورالثقلين، ج ٢، ص ٢٧، ح ١٠٠)

(٤) . از امام باقر عليه السلام درباره آيه مزبور پرسيدند. حضرت فرمود: آرى، آن شب قدر است. (تفسير نورالثقلين، ج ٤، ص ٦٢٠، ح ٧)

(٥) . بر اين اساس كه غايت [ما بعد حتّى‌] در مغيّا داخل نباشد

(٦) . «سلامٌ هى حتّى‌ ...» يعنى سلامتى شب قدر از هرگونه شرّ و بدى از آغاز اين شب تا طلوع فجر. (جامع‌البيان، ج ١٥، جزء ٣٠، ص ٣٣١) و سلامتى از بلايا و آفات شيطان. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٩٠)