فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ‌ «١».

انعام (٦) ٤٤

حسرت مترفان‌

٣٨. حسرت مترفان ظالم، هنگام گرفتارى به كيفر الهى:

فَلَمَّا أَحَسُّوا بَأْسَنا .... ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ‌ ... قالُوا يا وَيْلَنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ.

انبياء (٢١) ١٢-/ ١٤

٣٩. حسرت مترفان سرمست، هنگام نزول عذاب الهى:

فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ‌ «٢».

انعام (٦) ٤٤

حق‌ناپذيرى مترفان---) همين مدخل، رذايل مترفان، حق‌ناپذيرى‌

درخواست از مترفان‌

٤٠. رفتار برترى‌جويانه و مستكبرانه مترفان، در برابر درخواست نيازمندان:

لا تَرْكُضُوا وَ ارْجِعُوا إِلى‌ ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَ مَساكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ‌ «٣».

انبياء (٢١) ١٣

دشنام مترفان---) همين مدخل، رذايل مترفان، دشنام‌

دعوت از مترفان‌

٤١. فراخوانده شدن مترفان كافر، به تدبير و انديشه در آيات قرآن و پرهيز از داوريهاى نسنجيده درباره آن:

حَتَّى إِذا أَخَذْنا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذابِ‌ ... أَ فَلَمْ يَدَّبَّرُوا الْقَوْلَ‌ «٤» ...

مؤمنون (٢٣) ٦٤ و ٦٨

ذلّت مترفان‌

٤٢. ذلّت و خذلان مترفان، هنگام نزول عذاب ناگهانى خداوند بر آنان:

فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ‌ «٥».

انعام (٦) ٤٤

(١) . اصل «ابلاس» در كلام و نظر بعضى از عرب، حزن بر چيزى و پشيمانى از آن است. (جامع البيان ج ٥ جزء ٧ ص ٢٥٦)

(٢) . مقصود از «مبلسون» حسرت، يأس و نااميدى است. (الكشاف، ج ٢، ص ٢٣)

(٣) . مقصود از «لعلّكم تسئلون» اين است كه شايد مساكين و حاجتمندان براى رفع نياز خود به شما هجوم آورند [و از شما كمك خواهند] ولى شما رفتار مستكبرانه و مكّارانه با آنها خواهيد داشت و يا آنها را محروم خواهيد كرد و اين كنايه از برترى، عزّتمندى و خود را ارباب دانستن در برابر پيروان خود [و اين نيازمندان‌] است. (الميزان، ج ١٤، ص ٢٥٥)

(٤) . مقصود از «القول» قرآن است. (تفسير القرآن الكريم، شبّر، ص ٥٢١)

(٥) . گفته شده كه مقصود از «مبلسون» كسى است كه در حال خذلان و ذلّت رها شده است. (جامع‌البيان، ج ٥، جزء ٧، ص ٢٥٦)