تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥ - شرح آيات
گرفتن با هم جمع مىكند.» يعنى بندهاى از هم گسيخته بدنهاى شما را پس از مرگ به هم مىپيوندد و مؤمنان و كافران را جدا جدا با يكديگر جمع مىكند، و بدين گونه مردمان را با فرستادگان در كنار هم قرار مىدهد تا در حق ايشان گواهى دهند، و قيامت كه به روز جمع شدن، و در جاهاى ديگر به روز حشر ناميده شده، از آن روى است كه در آن روز تمامى بشريت از آدم تا آخرين فرزند آدمى با يكديگر جمع مىشوند.
«ذلِكَ يَوْمُ التَّغابُنِ- اين روز روز تغابن است.» آيا تغابن به چه معنى است، و چرا روز قيامت به روز تغابن ناميده شده.
پاسخ: غبن در خريد و فروش آشكار شدن خدعه و غلبه است، و فلانى را در معامله مغبون كرد، يعنى پول يا چيز ديگرى را كه بايد بدهد كمتر از اندازه داد، و آن كه كمتر از اندازه بدهد غابن است و آن كه كمتر نصيبش شود مغبون، [٦] و تغابن از باب تفاعل است، يعنى هر فرد يا طرف در آن مىكوشد كه طرف مخالف را گرفتار غبن و مغبون سازد، و آخرت به سبب امورى به اين نام خوانده شده كه مهمترين آنها از اين قرار است
١- براى هر انسان كه خدا او را آفريده، دو سرا در آخرت است، يكى در بهشت و ديگرى در آتش، پس اگر به رستگارى راه يابد و شايسته بهشت شود، مالك قصرهاى خود در آن مىشود، و دوزخيان مالك جايگاه او در آتش خواهند شد، به همان گونه كه وى مالك منازل دوزخيان در بهشت مىشود، و به همين سبب در قرآن چنين آمده است أُولئِكَ/ ٢٤ هُمُ الْوارِثُونَ* الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ، [٧] و در آن روز غبن و زيان اهل آتش با از دست دادن بهشت و در آمدن به دوزخ آشكار مىشود، و چون مؤمنان وارث جايگاههاى ايشان در بهشت مىشوند، چنان مىنمايد كه اين غبن را مؤمنان سبب شدهاند كه به ايشان رسد.
[٦] - المنجد، ماده غبن با كمى تصرف.
[٧] - المؤمنون/ ١٠ و ١١.