توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦٧ - ايجاز حذف و موارد آن

تقدير اين آيه چنين است:

فارسلونى الى يوسف لاستعبره الرّويا ففعلوا، فاتاه فقال له يوسف (پس مرا بنزد يوسف بفرستيد تا از او تعبير خوابم را بخواهم، پس آنها اينكار را كرده و وى را بنزد يوسف فرستادند، پس او بنزد آنحضرت آمد و بوى عرض نمود اى يوسف).

پس چنانچه ملاحظه مى‌شود در اين آيه بيش از يك جمله حذف شده است.

سپس مصنّف مى‌گويد:

حذف بر دو گونه است:

الف: آنكه بجاى محذوف چيزى قرار نگرفته باشد چنانچه مثالش گذشت‌

شارح گويد:

مقصود اينستكه بجاى محذوف چيزى قرار نگرفته بلكه بقرينه اكتفاء شده باشد چنانچه در تمام امثله سابق امر چنين مى‌باشد.

پس از آن مصنّف گويد:

ب: آنانكه بجاى محذوف چيزى قرار گرفته باشد مانند:

و ان يكذّبوك فقد كذبت رسل من قبلك‌ ( اگر تو را تكذيب كنند پس رسولان قبل از تو نيز تكذيب شده‌اند).

شارح گويد:

در اين آيه شريفه جمله [فقد كذبت‌] جواب شرط نبوده زيرا تكذيب رسل قبل از تكذيب پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بوده و پرواضح‌