توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٢ - مثال

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: موهما لعطفها على غيرها: ضمير در [عطفها] به جمله دوم و در [غيرها] به جمله اول برمى‌گردد.

قوله: باعتبار اشتماله: ضمير در [اشتماله‌] به [هذا] راجعست‌

قوله: الّا انّه لمّا كان خارجيا: ضمير در [انّه‌] بمانع راجعست و مقصود از (خارجى بودن مانع) خارج بودن آن از ذات دو جمله ميباشد بخلاف مانع در كمال انقطاع كه امرى است ذاتى و امكان دفعش اصلا نمى‌باشد چه آنكه يكى مثلا خبرى و ديگرى انشائى بوده يا بينشان قدر جامعى وجود ندارد و پرواضح است اين قبيل موانع عارضى نبوده تا به وسيله‌اى بتوان آن دفع نمود.

قوله: و يسمى الفصل لذلك: يعنى و يسمى الفصل لدفع الايهام.

قوله: مثاله: يعنى مثال فصل بجهت دفع ايهام.

قوله: انه عطف على ابغى: ضمير در [انّه‌] در [اراها فى الضلال تهيم‌] راجعست.

قوله: فيكون من مظنونات سلمى: ضمير در [يكون‌] به [اراها فى الضلال تهيم‌] عود مى‌كند.

قوله: كانّه قيل الخ: ضمير در [كانّه‌] بمعناى [شأن‌] ميباشد.

متن:

و اما كونها كالمتصلة بها فلكونها جوابا لسئوال اقتضه الاولى فتنزل منزلته، فتفصل عنه كما يفصل الجواب عن السئوال.

و قال السكاكى: