توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٦ - نهى يكى از انواع طلب مىباشد

و گاهى نهى را در غير طلب كف از فعل استعمال مى‌كنند چنانچه مذهب و مرام بعضى چنين مى‌باشد.

و سپس بعد از [او طلب الترك‌] مى‌گويد:

چنانچه اين معنا رأى برخى از علماء است چه آنكه ارباب دانش با هم اختلاف نموده و در اينكه مقتضاى نهى كف نفس از فعل و مشغول شدن به يكى از اضداد آن بوده يا ترك فعل يعنى نفس [ان لا يفعل‌] است با يكديگر به منازعه برخاسته‌اند.

و مثال طلب ترك استعمال نهى در تهديد و دعا و التماس است چنانچه امثله اينها ظاهر و روشن مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: لانه المتبادر الى الفهم: ضمير در [لانّه‌] به استعلاء راجع است.

قوله: كما هو مذهب البعض: ضمير [هو] به طلب ترك راجع بوده و مقصود از [بعض‌] ابو هاشم جبائى و بسيارى از معتزله مى‌باشند چنانچه رأى ايشان در اصول مسطور است.

قوله: فانهم اختلفوا: ضمير در [انّهم‌] به [علماء] راجعست.

قوله: و هو نفس ان لا تفعل: ضمير [هو] به ترك فعل راجع بوده و مقصود از [نفس ان لا تفعل‌] عدم فعل مى‌باشد.

قوله: لا تمتثل امرى: كه اين نهى در واقع نهى حقيقى نبوده بلكه بداعى تهديد از مولى صادر گرديده است.

متن:

و هذه الاربعة يجوز تقدير الشرط بعدها كقولك: ليت‌