توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢٥ - برخى از موارد وقوع اعتراض

نسائكم حرث لكم‌ ( زنان شما چراهگاه‌هاى شما هستند) مى‌باشد و هردو كلام از نظر معنا بهم متّصلند زيرا: نسائكم حرث لكم‌ بيان است براى [ فاتوهنّ من حيث امركم اللّه‌ ] و دو جمله مبيّن و مبيّن از نظر معنا بهم متصل و مرتبط هستند.

سپس مى‌گويد:

مقصود از [ من حيث امركم الله‌ ] مكان حرث مى‌باشد چه آنكه غرض اصلى از رفتن نزد همسران طلب نسل و اولاد بوده نه دفع شهوت و غريضه جنسى و نكته‌اى كه در اينجمله معترضه مقصود و منظور است ترغيب و تحريص نمودن بآنچه مردم مأمور بآن بوده و اجتناب از آنچه نهى شده‌اند مى‌باشد.

مصنّف گويد:

و جماعتى گفته‌اند:

گاهى نكته در آن (يعنى در اعتراض) غير از آنچه گفته شد مى‌باشد.

شارح گويد:

منظور از [ما ذكر] سواى دفع ايهام مى‌باشد لذا مقصود اين است كه گاهى نكته درآوردن جمله متعرضه غير سواى دفع ايهام است يعنى دفع ايهام خلاف مقصود مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و هو اكثر من جملة: ضمير [هو] به اعتراض راجع است.

قوله: كما انّ الواقع هو بينه: ضمير [هو] به اعتراض عود مى‌كند.