توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧٤ - قرائن بر حذف و تعيين محذوف

شرعيّه (حرمت، وجوب، استحباب، كراهت و اباحه) به حكم عقل به افعال تعلّق گرفته نه اعيان و ذوات لذا بقرينه عقل منتقل ميشويم كه در آيه شريفه حذفى واقع گرديده و امّا اينكه محذوف چيست، بايد بگوئيم:

مقصود اظهر و غرض معلوم از اشياء مذكور در آيه شريفه تناول آنها مى‌باشد و تناول معنائى است عام كه هم شامل اكل بوده و هم آشاميدن البان و مايعات را دربرمى‌گيرد و بدين ترتيب نفس غرض و مقصود از اين اشياء محذوف را معيّن و مشخّص كرده و دلالت مى‌كند كه آن كلمه تناول مى‌باشد، بنابراين تقدير آيه شريفه‌ حرّمت عليكم‌ تناول الميتة و الدّم مى‌باشد.

لازم بتذكّر است كه در عبارت مصنّف يعنى: منها ان يدلّ الخ ادنى مسامحه‌اى وجود دارد لذا براى تصحيح عبارت متن مجبوريم مضافى را محذوف بدانيم.

مصنّف گويد

و منها ان يدلّ العقل عليهما.

شارح گويد مى‌گويد:

ضمير در [عليهما] به حذف و تعيين محذوف راجع است يعنى:

و از جمله ادلّه آنستكه عقل هم بر اصل حذف و هم بر تعيين محذوف دلالت نمايد مانند فرموده حقتعالى:

و جاء ربّك‌ .

در اينجا عقل دلالت دارد براينكه آمدن پروردگار متعال امرى است ممتنع زيرا حقّ جلّت عظمته جسم نبوده و از ممكنات نيست تا افعال و عوارض‌