توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦٤ - ايجاز حذف و موارد آن

و ممكنست تقدير آن: فان ضربت بها فقد انفجرت باشد و يا محذوف غير از ايندو مى‌باشد مانند:

فنعم الماهدون طبق آنچه قبلا گذشت.

و يا محذوف بيش از يك جمله مى‌باشد مانند:

انا انبّئكم بتأويله، فارسلون يوسف.

كه تقدير آن: الى يوسف لاستعبر الرّؤيا ففعلوا، فاتاه فقال له يا يوسف، مى‌باشد.

و حذف به دو گونه است:

الف: آنكه بجاى محذوف چيزى قرار نگرفته باشد چنانچه مثالش گذشت‌

ب: آنكه بجاى محذوف چيزى قرار گرفته باشد مانند:

و ان يكذّبوك، فقد كذّبت رسل من قبلك‌ كه تقدير آن و ان يكذّبوك فلا تحزن و اصبر بوده سپس جمله جواب حذف شده و بجايش جمله‌ «فقدكذّبت رسل من قبلك» قرار داده شده.

شارح گويد:

عارت و « امّا جملة» در متن مصنّف معطوف است بر « امّا جزء جمله».

سؤال‌

مقصود مصنّف از « جمله » در اينجا چيست كه شرط و جزاء را جمله ندانسته بلكه بهريك از ايندو جزء جمله اطلاق نموده است؟