توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣٥ - جواب شارح از اشكال مصنف به سكاكى

عليه لفائدة ( و احترز بواف عن الاخلال) و هو ان يكون اللفظ ناقصا عن اصل المراد غير واف به‌ ( كقوله و العيش خير فى ظلال النّوك) اى الحمق و الجهالة ( ممّن عاش كدّا) اى خير ممّن عاش مكدودا متعوبا ( اى النّاعم و فى ظلال العقل) يعنى ان اصل المراد ان العيش الناعم فى ظلال النوك خير من العيش الشاق فى ظلال العقل و لفظه غير واف بذلك فيكون مخلّا فلا يكون مقبولا ( و) احترز ( بفائده عن التّطويل) و هو ان يزيد اللفظ على اصل المراد لا لفائدة و لا يكون اللفظ الزائد متعيّنا ( نحو) قوله و قدّدت الاديم لراهشيه‌ ( و الفى) اى وجد قولها كذبا و مينا و الكذب و المين واحد لا فائدة فى الجمع بينهما قوله قدّدت اى قطعت الراهشان عرقان فى باطن الذراعين و الضمير فى راهشيه و فى الفى لجذيمة الابرش و فى قددت و فى قولها للزباء و البيت فى قصة قتل الزباء لجذيمة و هى معروفة

ترجمه‌

مصنّف گويد:

بهتر اينستكه گفته شود:

آنچه از طرق تعبير از مراد و مقصود مقبول و پسنديده مى‌باشد اينستكه اصل غرض و مقصود را با لفظى كه با آن مساوى است يا از آن ناقص بوده ولى وافى و رسا است يا با عبارتى كه زائد بر مراد بوده و مشتمل بر فائده مى‌باشد اداء نمايند.

بقيد « وافى » يعنى « رسا » از اخلال بمقصود احتراز نمودم.

مثال كلامى كه مخلّ بمقصود بوده و وافى بآن نباشد مانند قول شاعر: