توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣١ - جواب شارح از اشكال مصنف به سكاكى

اشكال اول‌

اينكه گفته شد ايجاز و اطناب چون از امور نسبى هستند تعريف و تحقيق معنايشان ممكن نيست سخن صحيحى نمى‌باشد زيرا خلاف آنرا ديده و ملاحظه نموده‌ايم چه آنكه ارباب فن بسيارى از امور اضافى و نسبى را تعريف كرده‌اند پس نسبى بودن مانع از تحقيق و تعريف نمى‌باشد.

اشكال دوم‌

اينكه سكّاكى براى تعيين مقدارى كه ايجاز و اطناب با آن تحقّق مييابند كلام متعارف يا كلامى كه بمقتضاى مقام آورده ميشود را مناط قرار داد درست نيست زيرا مقدار و مبلغ ايندو كلام معلوم و مشخّص نيست تا كلام ما اگر كمتر از آنها بوده متّصف به ايجاز و در صورتيكه بيشتر از آنها باشد به اطناب موصوف گردد.

شارح مى‌گويد:

هيچيك از دو اشكال مصنّف به سكّاكى وارد نمى‌باشد:

جواب از اشكال اول‌

امّا جواب از اشكال اوّل:

اگر مقصود سكّاكى اين بود كه اضافى بودن ايجاز و اطناب باعث شده كه بيان معناى ايندو غير ممكن و معسور باشد البتّه اشكال مصنّف بوى متّوجه بوده و حقّ با ايشان است ولى منظور سكّاكى اين نيست بلكه‌