توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٢٨ - جواب شارح از اشكال مصنف به سكاكى

مقصود و مراد سكّاكى اين نيست كه بيان و تشريح نمودن معناى اين دو متعسّر مى‌باشد چه آنكه تعريف مذكور در كلام وى تفسير و بيان معناى ايندو مى‌باشد لذا چگونه بتوان گفت كه سكّاكى به تعسّر تعريف ايجاز و اطناب معتقد است پس بايد بگوئيم:

منظور او اينستكه تحقيق و تعيين قدر و اينكه فلان مقدار از كلام ايجاز و فلان قدر اطناب مى‌باشد متعسّر است.

اشكال ديگر مصنف به كلام سكاكى‌

اشكال ديگر مصنّف بسكّاكى اينستكه:

بناء گذاردن بر امر متعارف و يا مبسوط تر بودن كلام مطابق با مقتضاى مقام از كلام مذكور ردّ كردن و ارجاع دادن محصّل است بجهالت.

شارح گويد:

مقصود مصنّف اينستكه سكّاكى در تعريف ايجاز گفته است:

ايجاز عبارتست از اداء معناى مقصود بكلامى كمتر از عبارت متعارف يا بالفاظى كوتاهتر از كلامى كه مقام تكلم اقتضاى آنرا دارد و بعبارت ديگر كلامى كه لائق بمقام سخن است ابسط از آن مى‌باشد.

و اين تعريف نه تنها محصّل را راهنمائى نكرده و بمطلوبش نرسانده بلكه باعث واقع شدن در جهالت نيز مى‌گردد زيرا عبارت اهل عرف (متعارف اوساط) از نظر كميّت و كيفيّت معلوم و مشخّص نيست چه آنكه‌