توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٠ - رابط در جمله حاليه

جمله‌اى است مستقل بافاده محتاج به چيزى است كه آن را به صاحبش ربط بدهد و هريك از ضمير و واو براى ربط دادن صلاحيت دارند ولى اصل در رابط ضمير است بدليل اكتفاء به ضمير در حال مفرده و خبر و نعت، بنابراين جمله حاليّه اگر از ضمير صاحب حال خالى باشد واجب است در آن رابط واو باشد.

شارح گويد:

ضمير نائب فاعلى در [خولف‌] به هذا الاصل راجع بوده و ضمير فاعلى در [كانت‌] به حال و ضمير منصوب در [فانّها] به جمله‌اى كه حال قرار گرفته برمى‌گردد و حاصل آنكه:

جمله حاليه از حيث اينكه جمله‌اى است كه در افاده معنا مستقل مى‌باشد بدون اينكه بر معلّق شدن بما قبلش توقفى داشته باشد محتاج به رابط است.

و اينكه مصنف عبارت [من حيث هى جمله‌] را گفت جهتش آنستكه حال از حيث اينكه حال است مستقل نبوده بلكه موقوفست بر معلّق بودن بكلامى كه پيش از آن قرار گرفته و قصد تقييد آن كلام به حال ميباشد.

سپس در ذيل [و الاصل هو الضمير] مى‌گويد:

مقصود از [اصل‌] امرى است كه عدول از آن جايز نميباشد و حاصل آنكه:

اصل در رابط تا ما دامى كه احتياجى به زيادى ارتباط نباشد ضمير است بدليل آنكه در حال مفرده و خبر و نعت بهمان اكتفاء مى‌شود.

و در دنبال [فالجمله ان خلت عن ضمير صاحبها وجب فيها الواو] مى‌گويد: