توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٣٢ - حذف صدر استيناف

منتقل شود مانند معنائى را كه در گرگ بوده و گوسفند دركش مى‌كند.

و منظور از [خيال‌] قوّه‌اى است كه در آن صور محسوسات اجتماع كرده و پس از آنكه از حس مشترك غائب شدند همچنان در آن قوّه باقى مى‌مانند.

و حس مشترك قوه‌اى است كه صور محسوسات از طرق حواس ظاهره در آن جايگزين مى‌شوند و مقصود از قوه مفكره، نيروئى است كه شأنيّت آن را دارد بين صور مأخوذ از حس مشترك و معانى مدركه بواسطه قوه وهم را تفصيل داده يا بين برخى از صور و بعضى از معانى مزبور تركيب نمايد.

ناگفته نماند مرادمان از [صور] چيزى است كه دركش بواسطه يكى از حواس ظاهره ممكن باشد چنانچه مقصود از [معانى‌] امرى است كه امكان دركش بواسطه حواس ظاهره نباشد.

و بعد از توجه به اين معانى مى‌گوئيم:

سكاكى گفته است:

جامع بين دو جمله يا عقلى است و آن به اين است كه دو جمله در تصوّرى از تصوّرات با هم متحد باشند مثل آنكه در تصور مخبر عنه يا مخبر به يا قيدى از قيود ايندو با يكديگر اتحاد داشته باشند.

شارح گويد:

اين عبارت ظاهر است در اينكه مقصود از [تصوّر] امرى است كه تصوّر شده.

و چون در نزد ارباب ادب اين مطلب مقرّر و ثابت استكه در عطف دو جمله بر هم كافى نيست كه بين دو مفرد از مفردات آندو قدر جامع‌