توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٦ - حذف صدر استيناف

قوله: لكن عطفت عليها: ضمير نائب فاعلى در [عطفت‌] به جمله انشائيه و در [عليها] به جمله اخباريه برمى‌گردد.

قوله: مع ان المقصود الدّعاء له: ضمير در [له‌] به مخاطب راجع است.

قوله: و بعضهم لمّا لم يقف الخ: مقصود از [بعضهم‌] زوزنى مى‌باشد.

قوله: لم يدخل الدعاء تحت القول: يعنى اگر [و ايّدك اللّه‌] معطوف بر [قلت‌] باشد ديگر مفعول [قلت‌] نيست بلكه معطوف بر آن است در حاليكه اين معنا خلاف مقصود مى‌باشد زيرا مقصود متكلّم از گفتن اين كلام آنست كه جمله [دعاء] را محكى قول و مفعول آن قرار دهد چه آنكه معناى تركيب مذكور اينست كه: قلت لا و قلت ايّدك اللّه و پر واضح است كه اين معنا مقتضى است [ايدك اللّه‌] بر مضمون [لا] عطف شده باشد نه بر مضمون [قلت‌].

قوله: و انه لو لم يحك الحكاية الخ: اين جمله معطوف است بر [لو كان‌] يعنى و لم يعرف ذلك البعض انّ الثعالبى لو لم يحك الحكاية الخ و مقصود از [حكايت‌] كلمه [قلت‌] است.

قوله: فحين ما قال الخ: كلمه (فاء) زائد بوده و ظرف يعنى [حين‌] متعلّق است به [لا بدّ].

و كلمه (ماء) مصدريه بوده و (فلا بد) جواب است براى [لو] و [فاء] داخل بر آن زائد مى‌باشد.

و حاصل مراد اينست كه:

زوزنى ندانسته كه ثعالبى اگر تصريح بقول نمى‌نمود وقتى به مخاطب‌