توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١٢ - حذف صدر استيناف

ايندو مسافرت يكى در زمستان بيمن بوده و ديگرى در تابستان به شام مى‌باشد.

و تقدير [و ليس لكم الاف‌] اينست كه:

ليس لكم مؤالفة فى الرحلتين المعروفتين.

يعنى براى شما در دو مسافرت معروف مؤالفت و اجتماعى نميباشد.

شاهد در اينست كه گويا گفته شده:

اصدقنا فى هذا الزعم ام كذبنا؟ آيا ما در اين گمان به صواب رفته يا بكذب گرائيده‌ايم؟

پس در جواب اين سئوال مقدر گفته شده: كذبتم بكذب گرائيده‌ايد.

پس اين جمله مستأنفه يعنى (كذبتم) حذف شده و بجاى آن [لهم الف و ليس لكم الالف‌] قرار گرفته زيرا بر آن دلالت دارد.

و چه بجاى آن چيز ديگرى قرار ندهند بلكه بصرف قرينه اكتفاء مى نمايند مانند:

فنعم الماهدون كه بنابر قولى نحن الماهدون مى‌باشد.

و اين قول، قول كسانى است كه اسم مخصوص بمدح يا ذمّ را خبر براى مبتداء محذوف قرار مى‌دهند.

پس در اصل هم نحن الماهدون بوده و جمله [هم نحن‌] حذف شده بدون آنكه بجايش چيزى قرار داده شود.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و عليه قوله نعم الرجل: ضمير در [عليه‌] به حذف صدر استيناف راجعست.