توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧٨ - مثال ديگر

قوله: لانّ معناه كما مرّ: ضمير در [معناه‌] به ذلك الكتاب راجع است.

قوله: و المراد بكماله: يعنى كمال قرآن.

قوله: لانها المقصود الاصلى: ضمير در [لانّها] بهدايت راجع است.

قوله: لكونه مقرّرا لذلك الكتاب: ضمير در [لكونه‌] بهدى للمتقين راجع است.

قوله: فانّه يخالفه معنا: ضمير در [فانّه‌] به [ لا ريب فيه‌ ] و ضمير منصوبى در [يخالفه‌] به ذلك الكتاب راجع است.

متن:

او بدلا منها، لانّها غير وافية بتمام المراد او كغير الوافية بخلاف الثانية و المقام يقتضى اعتناء بشأنه لنكتة ككونه مطلوبا فى نفسه او فظيعا او عجيبا او لطيفا نحو:

امدكم بما تعملون، امدكم بانعام و بنين و جنات و عيون، فانّ المراد التنبيه على نعم اللّه تعالى و الثانى او فى بتأديته لدلالته عليها بالتفصيل من غير احالة على علم المخاطبين المعاندين، فوزانه وزان وجهه فى- [اعجبنى زيد وجهه‌] لدخول الثّانى فى الاوّل.

شرح عربى‌

( او) لكون الجملة الثّانية ( بدلا منها) اى من الاولى‌ ( غير وافية بتمام المراد او كغير الوافية) حيث يكون فى الوفاء قصور ما او خفاء ما ( بخلاف الثّانية) فانّها وافيه كمال الوفاء ( و المقام يقتضى اعتناء بشأنه) اى بشأن المراد ( لنكتة ككونه) اى المراد ( مطلوبا فى نفسه او فظيعا او عجيبا او لطيفا) فتنزل الثانية من الاولى منزلة بدل البعض او الاشتمال فالاول‌ ( نحو امدكم بما تعلمون، امدكم بانعام و بنين‌