توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٨ - مثال ديگر

معناى جمله (ذلك الكتاب) الكتاب الكامل ميباشد و مقصود از (كامل بودن قرآن) كامل بودنش در هدايت است زيرا كتب سماوى هركدام بحسب خود در درجات كمال متفاوت و مختلفند، پس حكم [ هدى للمتّقين‌ ] در اين مثال حكم [زيد] دوم در مثال [جائنى زيد زيد] مى‌باشد.

شارح گويد:

مقصود از (كمال الاتّصال) كمال اتّصال بين جمله اوّل و جمله دوّم مى‌باشد.

و مراد از (مؤكدة للاولى) اينست كه جمله دوم، جمله اول را تأكيد معنوى نمايد.

و شاهد در [ لا ريب فيه‌ ] نسبت به [ ذلك الكتاب‌ ] است مشروط به اينكه [ الم‌ ] را مجموعه‌اى از حروف يا جمله مستقلّه‌اى فرض نموده و [ ذلك الكتاب‌ ] را جمله دوم و [ لا ريب فيه‌ ] را جمله سوم قرار دهيم.

و ضمير در [فى وصفه‌] به [الكتاب‌] راجع بوده و كلمه [ببلوغه‌] متعلّق است به [وصفه‌] و تقدير كلام چنين است:

فى ان وصف بانّه بلغ الدّرجة القصوى فى الكمال.

سپس مى‌گويد:

مصنف [باء] در قولش يعنى [بجعل المبتداء ذلك‌] را متعلّق به [بولغ‌] قرار داد و بايد توجه داشت كه كلمه [ذلك‌] در اينعبارت دلالت بر كمال عنايت بتميز و تشخيص قرآن داشته و بملاحظه اين كه لفظ مزبور يعنى [ذلك‌] از اسماء اشاره به دور مى‌باشد دلالتش بر بعد را وسيله توسل جستن به تعظيم و علوّ درجه آن قرار داده‌اند و حاصل آنكه:

بواسطه اينكه مبتداء لفظ [ذلك‌] قرار داده شده و خبر آنرا با [الف‌]