توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٦٣ - شرط مقبول بودن عطف با ادات عاطفه

محلّى از اعراب ندارند به اين معنا كه فعلا شاهد براى حصول كمال انقطاع بين جملتين آورده‌ايم و الا اگر بخواهيم نكته مزبور را در دو جمله منظور نظر بگيريم بايد بگوئيم هردو جمله در محل نصب بوده تا مفعول براى [قال‌] باشند.

و يا كمال انقطاع به اينست كه دو جمله از حيث خبر و انشاء بودن معنا با هم اختلاف داشته باشند يعنى يكى از آندو در معنا خبر بوده و ديگرى معنا انشاء باشد اگرچه در لفظ هردو يا خبريّه بوده و يا انشائيه باشند مانند:

مات فلان، رحمه اللّه.

شاهد در [رحمه اللّه‌] است كه بر [مات‌] عطف نشده زيرا معنا انشاء بوده و [مات‌] در معنا خبر مى‌باشد اگرچه جميعا در لفظ خبر مى باشند.

و يا كمال انقطاع به اين است كه قدر جامعى بينشان وجود ندارد چنانچه شرح و بيان جامع بزودى خواهد آمد در نتيجه بايد بگوئيم:

در مثل: زيد طويل و عمرو نائم عطف صحيح نيست زيرا قدر جامع بين دو جمله وجود ندارد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: لم يقصده اعطاؤه للثانية: ضمير در [اعطاؤه‌] بحكم راجع است.

قوله: بان لا يكون لها حكم: ضمير در [لها] بجمله اولى راجع است.