توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٣٣ - وقوع خبر بجاى انشاء

متن:

تنبيه‌

الانشاء كالخبر فى كثير مما ذكر فى الابواب الخمسة السابعة، فليعتبره الناظر.

شرح عربى‌

تنبيه‌

( الانشاء كالخبر فى كثير مما ذكر فى الابواب الخمسة السابقة) يعنى احوال الاسناد و المسند اليه و المسند و متعلقات الفعل و القصر ( فليعتبره) اى ذلك الكثير الذى يشارك فيه الانشاء و الخبر ( الناظر) بنور البصيرة فى لطائف الكلام مثلا الكلام الانشائى ايضا اما مؤكد او غير مؤكد و المسند اليه فيه اما محذوف او مذكور الى غير ذلك.

ترجمه‌

مصنف گويد:

تنبيه‌

انشاء در بسيارى از مطالبى كه در ابواب پنجگانه سابق گفته شد همچون خبر مى‌باشد لذا بر ناظر لازم است كه آن را مورد اعتبار و دقت قرار دهد.

شارح گويد:

مقصود از [ابواب پنجگانه سابق‌] احوال اسناد و مسنداليه و مسند و متعلقات فعل و قصر مى‌باشد بنابراين ناظر بايد اين كثيرى را كه انشاء و خبر در آن با هم مشارك هستند مورد اعتبار و لحاظ قرار داده و بنور بصيرت در لطائف و ظرائف كلام بنگرد.

مثلا كلام انشائى همچون خبرى يا مؤكد است و يا غير مؤكد و مسند اليه در آن يا محذوف بوده و يا مذكور مى‌باشد الى غير ذلك از اعتبارات‌