توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٦ - نداء يكى از انواع طلب مىباشد

كالاعزاء فى قولك لمن اقبل يتظلّم: يا مظلوم و الاختصاص فى قولهم:

انا افعل كذا ايها الرجل اى مخصصا من بين الرّجال.

شرح عربى‌

و منها اى من انواع الطلب‌ ( النداء) و هو طلب الاقبال بحرف نائب مناب ادعو لفظا او تقديرا ( و قد تستعمل صيغته) اى صيغة النداء ( فى غير معناه) و هو طلب الاقبال‌ ( كالاغراء فى قولك لمن اقبل يتظلم يا مظلوم) قصدا الى اغرائه و حثه على زيادة التظلّم و بثّ الشكوى لان الاقبال حاصل‌ ( و الاختصاص فى قولهم انا افعل كذا ايها الرجل) فقولنا ايها الرجل اصله تخصيص المنادى بطلب اقباله عليك ثم جعل مجردا عن طلب الاقبال و نقل الى تخصيص مدلوله من بين امثاله بما نسب اليه اذ ليس المراد باى و وصفه المخاطب بمنادى بل ما دل عليه ضمير المتكلم فايّها مضموم و الرجل مرفوع و المجموع فى محل النصب على انه حال.

و لهذا قال‌ ( متخصصا) اى مختصا ( من بين الرجال) و قد يستعمل صيغة النداء فى الاستغاثة نحو [ياللّه‌] و التعجب نحو ( يا للماء) و التحسر و التوجع كما فى نداء الاطلال و المنازل و المطايا و ما اشبه ذلك.

ترجمه‌

نداء يكى از انواع طلب مى‌باشد

مصنف گويد:

و از جمله انواع طلب نداء ميباشد، و گاهى صيغه آن در غير معنايش استعمال مى‌گردد همچون اغراء در قول شما كه وقتى شخص بعنوان دادخواهى نزدتان مى‌آيد مى‌گوئيد: يا مظلوم.

و يا نظير اختصاص در قول اهل لسان كه مى‌گويند: انا افعل كذا ايها الرجل.

شاهد در [ايّها الرّجل‌] است كه در معناى اختصاص استعمال‌