توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٤ - جواز تقدير شرط در غير موارد مذكور

هو الولى الذى يجب ان يتولى وحده و يعتقد انه المولى و السّيد ميباشد

كلام برخى و اشكال شارح‌

برخى گفته‌اند:

شكى نيست كه فرموده حقتعالى [ ام اتخذوا ] انكار و بداعى توبيخ آورده شده يعنى شايسته نيست كه غير از حقتعالى اولياء و دوستانى ديگر اتخاذ گردد و در چنين صورتى فرموده بعد، يعنى [ فاللّه هو الولىّ‌ ] بر آن مترتب شده بدون تقدير گرفتن شرط چنانچه گفته مى‌شود:

لا ينبغى ان يعبد غير اللّه، فاللّه هو المستحق للعبادة (شايسته نيست غير از خداوند ستايش شود، تنها او است كه استحقاق پرستش را دارد).

شارح در مقام اشكال مى‌گويد:

در گفته اين قائل اشكال و مناقشه است زيرا اين‌طور نيست كه در هرتركيبى كه معناى تركيب ديگر بوده حكم آن نيز وجود داشته باشد و طبع مستقيم شاهد و گواه صادقى است براينكه: لا تضرب زيدا فهو اخوك (مزن زيد را چه آنكه او برادر تو است) با [فاء] صحيح است به خلاف (اتضرب زيدا فهو اخوك) كه استفهام انكارى است و صرفا با واو حاليه بايد آورده شود نه با فاء با اينكه از نظر معنا همچون تركيب اوّل مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: ام اتخذوا من دونه اولياء الخ‌ : آيه (٩) از سوره شورى.

مؤلف گويد: