توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٣ - استعمال صيغه امر در غير طلب استعلائى

قوله: لكن فى التسخير يحصل الفعل الخ: شارح در بيان تسخير و اهانت بيان داشت كه هردو در اين جهت با هم مشتركند كه قدرت معدوم و منفى مى‌باشد لذا براى احداثص فرق بين آندو ميگويد:

ولى فرقشان اين است كه در تسخير پس از امر بفعل، فعل حاصل مى‌شود فلذا بعد از امر به بوزينه شدن مخاطبين بوزينه شدند ولى در اهانت بعد از امر بفعل، فعل تحقق پيدا نمى‌كند زيرا مقصود تحقق و حصول فعل نبوده بلكه اعلام به حقارت و مورد بى‌اعتناء بودن مخاطب مى‌باشد.

قوله: اصبروا او لا تصبروا : آيه (١٦) از سوره طور.

قوله: فاذن له فى الفعل: ضمير فاعلى در [اذن‌] به آمر راجع بوده و ضمير مجرورى در [له‌] به مخاطب برمى‌گردد.

قوله: كانّه توهّم: ضمير در [كانّه‌] بمخاطب برمى‌گردد.

قوله: بالنسبة اليه: ضمير فاعلى در [دفع‌] به آمر راجع بوده و مشاراليه [ذلك‌] توهّم مى‌باشد.

قوله: و سوى بينهما: ضمير فاعلى در [سوى‌] به آمر و ضمير مجرورى در [بينهما] به فعل و ترك راجع است.

قوله: اذ ليس ذلك فى وسعه: مشاراليه [ذلك‌] انجلاء بوده و ضمير مجرورى در [وسعه‌] به ليل برمى‌گردد.

قوله: لكنه يتمنى ذلك: ضمير منصوبى در [لكنّه‌] به شاعر راجع بوده و مشاراليه [ذلك‌] انجلاء ليل مى‌باشد.

قوله: تخلّصا عمّا عرض له: ضمير در [له‌] بشاعر عود مى‌كند.