توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤١٠ - استعمال صيغه امر در غير طلب استعلائى

است كه غرض از آن طلب بوزينه شدن يا سنگ و يا آهن گرديدن نيست زيرا ايشان بر چنين امرى قدرت ندارند و امر به چيزى كه در قدرت مأمور نيست هرگز تعلق نمى‌گيرد ولى در تسخير فعل يعنى بوزينه شدن حاصل مى‌شود و در اهانت حاصل نمى‌گردد زيرا مراد از امر و مقصود از آن عدم اعتناء به ايشان است نه آنكه حتما فعل حاصل شود.

و پس از آن در ذيل [ اصبروا او لا تصبروا ] مى‌گويد:

در جائيكه امر بداعى اباحه گفته مى‌شود گويا مخاطب چنين ميپندارد كه فعل ممنوع و محظور عليه است از اينرو آمر در انجام فعل بوى اذن مى‌دهد و در عين حال بوى تفهيم مى‌كند كه در تركش نيز حرج و منعى نيست.

ولى در مورد دلالت امر بر تسويه مخاطب چنين توهم مى‌كند كه يكى از دو طرف فعل يا ترك بحالش انفع بوده و نسبت به او ارجح است لاجرم آمر بواسطه امر اين توهم را مرتفع ساخته و بين فعل و ترك تسويه برقرار مى‌نمايد و همين بيان فرق بين اباحه و تسويه مى‌باشد.

و اما تمنى يعنى آرزو كردن امرى كه در قدرت متمنى نيست مانند قول امرء القيس: