توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٨٧ - استعمال ادات استفهام در غير استفهام

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: كالاستبطاء: يعنى تأخّر جواب از سئوال و درخواست.

قوله: كم دعوتك: اين كلام را وقتى شما به مخاطب ميگوئيد كه وى را خوانده و دعوتش كرده‌ايد ولى او جواب شما را به تأخير انداخته باشد پس در چنين موردى وقتى از كلمه [كم‌] استفاده نموديم موقعيّت و مقام قرينه مى‌شود براينكه [كم‌] در معناى استفهام بكار نرفته بلكه معناى استبطاء از آن اراده شده است.

قوله: مالى لا ارى الهدهد : آيه (٢٠) از سوره نمل.

قوله: لانه كان لا يغيب عن سليمان: ضمير در [لانّه‌] به [هدهد] عود مى‌كند.

قوله: الّا باذنه: يعنى اذن سليمان عليه السلام.

قوله: فلما يبصره مكانه: ضمير فاعلى در [يبصره‌] بسليمان عليه السلام و ضمير مفعولى در آن و ضمير مجرورى در [مكانه‌] بهدهد برميگردد

قوله: تعجب من حال نفسه: ضمير فاعلى در [تعجّب‌] و ضمير مجرورى در [نفسه‌] به سليمان برمى‌گردند.

قوله: فى عدم ابصاره ايّاه: ضمير در [ابصاره‌] بسليمان و ضمير [ايّاه‌] به هدهد برمى‌گردد.

قوله: و لا يخفى انه لا معنى لاستفهام الخ: ضمير در [انّه‌] به معناى [شأن‌] است.

قوله: و قول صاحب الكشاف الخ: كلمه [قول‌] مبتداء بوده و خبرش [يدلّ‌] مى‌باشد.