پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٦١ - شرح و تفسير قرآن شفاعت كننده روز جزاست!

شما در اين مزرعه بذرهاى آيات قرآن را بپاشيد؛ چرا كه تنها بذر مفيد و پر ثمر، همين بذر است و ديگران گرفتار زيان و خسران‌اند. آن‌ها كه اعمالشان با تعليمات قرآن هماهنگ است، بذرافشانان قرآنند و آن‌ها كه رفتارشان بر خلاف قرآن است، از قرآن بيگانه و مبتلا و گرفتارند.

در پايان اين سخن، امام عليه السّلام به اين حقيقت اشاره مى‌فرمايد كه بايد قرآن در همه چيز، معيار و مقياس اصلى باشد؛ مى‌فرمايد: «پروردگارتان را با قرآن بشناسيد و خويشتن را با آن اندرز دهيد (و هرگاه نظر شما بر خلاف قرآن بود) و در برابر قرآن، آراى خود را متهم كنيد و خواسته‌هاى نفسانى خويش را در برابر آن نادرست بشماريد» (و استدلّوه على ربّكم، و استنصحوه على أنفسكم، و اتّهموا عليه آراءكم، و استغشّوا [١] فيه أهواءكم).

امام عليه السّلام در اين چند جمله كوتاه به سه نكته مهم اشاره مى‌فرمايد: نخست اين كه اعتقادات صحيح را بايد از قرآن گرفت؛ ديگر اين كه اخلاق و رفتار مطلوب را از طريق قرآن كسب كرد و نكته سوّم اين كه قرآن بايد مقياس و معيار سنجش حق و باطل باشد.

آن چه با قرآن هماهنگ است صحيح و با ارزش و آن چه مخالف آن است، باطل و بى ارزش است.

اين عبارت، تأكيد ديگرى است بر بطلان تفسير به رأى و پيش داورى‌هاى تحميل شده بر مفاهيم قرآنى. در روايات متعددى مى‌خوانيم: «من فسرّ برأيه آية من كتاب اللّه فقد كفر؛ كسى كه با ميل خود آيه‌اى از قرآن را تفسير كند به يقين كافر شده است». [٢] و در روايت ديگرى مى‌خوانيم كه خداوند مى‌فرمايد: «ما آمن بي من فسّر برأيه‌

[١] «استغشوا» از ماده «غشّ» (بر وزن حدّ) به معناى فريب دادن، تقلّب كردن و كارهاى ناخالص است و در تعبير مذكور، مفهومش نادرست دانستن است.

[٢] وسايل الشيعه، جلد ١٨، صفحه ٣٩.