پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٩٧ - شرح و تفسير رسوايى آتش افروزان جنگ جمل

عثمان بن حنيف را صادر كرد؛ ولى عثمان فرياد زد كه اگر مرا بكشيد برادرم (فرماندار مدينه) انتقام خون مرا از خاندان شما خواهد گرفت. آن‌ها از اين ماجرا ترسيدند و عثمان را رها كردند. سپس عايشه به زبير پيغام داد كه تمام «سبابجه» را به قتل برساند. او نيز آن‌ها را هفتاد نفر بودند مانند گوسفند سر بريد و اين كار به دست فرزندش عبد اللّه انجام گرفت. بعضى از مورخان مانند «ابو مخنف» گفته‌اند: «آن‌ها چهار صد نفر بودند و طلحه و زبير پيمانى را كه با عثمان بن حنيف بسته بودند- كه متعرّض كسى نشوند- شكستند و «سبابجه» اوّلين گروهى بودند كه در اسلام با شكنجه كشته شدند». [١] امام عليه السّلام در جمله «فقتلوا طائفة صبرا، و طائفة غدرا» اشاره به همين داستان مى‌كند كه گروهى را با شكنجه كشتند و گروهى را با پيمان شكنى.

سپس امام عليه السّلام در يك نتيجه گيرى روشن چنين مى‌فرمايد: «به خدا سوگند! اگر آن‌ها فقط به يك نفر دست مى‌يافتند و او را عمدا و بدون گناه مى‌كشتند، قتل همه آن لشكر براى من حلال بود؛ چرا كه آن‌ها حضور داشتند و مخالفت نكردند و از او نه با زبان دفاع كردند و نه با دست (و به اين ترتيب، هم دست مفسدان فى الارض بودند) چه رسد به اين كه آن‌ها گروه بسيارى از مسلمانان را به تعداد همراهانشان كه با آن‌ها وارد بصره شدند به قتل رساندند!» (فو اللّه لو لم يصيبوا من المسلمين إلّا رجلا واحدا معتمدين لقتله، بلا جرم جرّه، لحلّ لي قتل ذلك الجيش كلّه، إذ حضروه فلم ينكروا، و لم يدفعوا عنه بلسان و لا بيد. دع ما أنّهم قد قتلوا من المسلمين مثل العدّة الّتي دخلوا بها عليهم!).

[١] شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، جلد ٩، صفحه ٣٢٠ و ٣٢١.