پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٤ - شرح و تفسير

القوم إطفاء نور اللّه من مصباحه، و سدّ فوّاره‌ [١] من ينبوعه، و جدحوا [٢] بيني و بينهم شربا و بيئا [٣]).

جمله «حاول القوم ...» اشاره به اين است كه بنى اميّه تنها براى رسيدن به مقام و حكومت بر مردم، تلاش نمى‌كردند؛ بلكه هدفشان خاموش كردن نور اسلام و قرآن بود.

هدف اين بود كه مردم را به دوران ظلمانى جاهليّت باز گردانند و اعمال آن‌ها بيانگر اين مطلب بود.

جمله «و سدّ فوّاره ...» همين معنا را به تعبير ديگرى بيان مى‌فرمايد. اسلام و قرآن را به چشمه جوشانى تشبيه مى‌كند كه در كوير جاهليّت عرب آشكار شد و سرزمين دل‌ها را آبيارى كرد و گل‌ها و ميوه‌ها بر شاخسارش نمايان گشت. بنى اميّه مى‌كوشيدند راه اين چشمه را مسدود كنند و مردم را بار ديگر به همان كوير باز گردانند.

جمله «و جدحوا ...» تعبير گوياى ديگرى از همين معناست. آن‌ها آب زلال شريعت اسلام را با سموم كشنده آلوده ساختند تا مزاج فكر و اخلاق مردم را كه خواهان اسلام بودند، مسموم كنند؛ زيرا تا زمانى كه مردم، سالم مى‌انديشيدند و سالم حركت مى‌كردند زير بار جنايتكاران آلوده‌اى همچون بنى اميّه و آل ابى سفيان نمى‌رفتند.

آرى، آن‌ها نه تنها براى خاموش كردن نور ولايت بپا خاستند، بلكه همچون مشركان در آغاز اسلام كه قرآن درباره آن‌ها مى‌گويد: «يُرِيدُونَ لِيُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ» [٤] براى خاموش كردن نور خدا يعنى اسلام و قرآن به پا خاستند و جلوى نشر اسلام و علوم‌

[١] «فوّار» صيغه مبالغه به معناى كثير الفوران است و نيز به معناى منبع آب و سوراخى كه آب به شدّت از آن بيرون مى‌آيد، مى‌باشد.

[٢] «جدحوا» از ماده «جدح» (بر وزن مدح) به معناى مخلوط كردن و ممزوج نمودن است.

[٣] «وبيأ» به معناى چيزى است كه وبا در آن زياد است (توجه داشته باشيد «وبا» گاهى به مرض خاص مشهور، اطلاق مى‌شود و گاه به هر گونه مرض و در خطبه مزبور، معناى دوّم، مقصود است).

[٤] صف، آيه ٨.