پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٧ - ترجمه

را مى‌طلبد؛ ولى او يك روز در پشت صحنه، مردم را بر قتل عثمان تحريك مى‌كرد و بعد از قتل عثمان، بلافاصله در مقام دفاع از او برآمد و به خونخواهى او پرداخت. اين است راه و رسم سياست بازان حرفه‌اى مكار كه گاه در يك روز مسير خود را يك صد و هشتاد درجه تغيير مى‌دهند!! برنامه معاويه در اين ماجرا- هر چند دور بود- نيز چندان تفاوتى با «طلحه» نداشت. او هم دست روى دست گذاشت تا «عثمان» كشته شود و بعد به خونخواهى او پرداخت.

آن‌ها در واقع به قتل عثمان راضى بودند تا جاده براى خلافت آن‌ها هموار گردد و از اين كلاه، نمدى براى خود تهيه كنند.

امام عليه السّلام در عبارات مذكور مى‌فرمايد: طلحه با قاتلان عثمان همكارى نكرد؛ در حالى تاريخ مى‌گويد او با آن‌ها همكارى داشت.

پاسخ اين سؤال روشن است: مقصود امام عليه السّلام، اين است كه علنا و آشكارا وارد ميدان نشد؛ ولى به يقين در پشت صحنه جزو كار گردان‌ها بود.

جالب اين كه به گفته «ابن قتيبه» در «الامامة و السياسة» هنگامى كه «عايشه» در «بصره» خطبه مى‌خواند كه آن‌ها را به خونخواهى عثمان تشويق كند، مردى از اشراف و بزرگان «بصره» نامه‌اى نشان داد كه «طلحه» جهت تشويق به قتل عثمان براى او نوشته بود. آن مرد خطاب به طلحه گفت: «اين نامه را مى‌شناسى؟» «طلحه» گفت: «آرى» آن مرد گفت: «پس چرا تغيير موضع دادى؟ ديروز ما را به قتل عثمان تشويق مى‌كردى و امروز ما را به خونخواهى او دعوت مى‌نمايى؟! شما چنين گفته بوديد كه على از شما دعوت كرده بود تا مردم براى تصدى خلافت با شما دعوت كنند؛ چون سن شما بيش‌تر بود؛ ولى شما ابا كرديد و گفتيد: او به دليل نزديكى به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سوابق‌اش در اسلام بر ما مقدّم است و با او بيعت كرديد؛ پس چرا امروز بيعت را شكستيد؟!» «طلحه» در پاسخ گفت: «او بعد از آن كه خلافت را در اختيار گرفت و مردم با او بيعت كردند چنين پيشنهادى به ما كرد. ما مى‌دانستيم او چنين كارى نخواهد كرد و اگر مى‌كرد