پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٨ - پاسخ

مسأله نكرده است و حديث غدير و مانند آن را ذكر نفرمود؛ بلكه تكيه او بر پذيرش مردم است و اين در واقع، امضاى خلافت خلفاى پيشين است؛ لذا ابن ابى الحديد در اين جا با صراحت مى‌گويد: اين بخش از كلام امام عليه السّلام دليل بر صحت مذهب ماست و با مذهب اماميه موافقت ندارد، راه حل اين شبهه چيست؟

پاسخ‌

: در پاسخ اين سؤال، چند نكته قابل توجّه است: نخست اين كه امام عليه السّلام براى اثبات حقانيت خود تكيه بر مسلّمات مخالفان كرده؛ چرا كه آن‌ها قبول اهل حلّ و عقد (پذيرش از سوى علماى امّت) را براى ثبوت امامت و خلافت كافى مى‌دانستند؛ بنابر اين با منطق خودشان (منطق جدال احسن) به آن‌ها پاسخ مى‌گويد؛ چون اگر تكيه بر نص مى‌كرد، زبان آن‌ها به انكار گشوده مى‌شد.

ديگر اين كه خلافت خلفاى پيشين از طريق پذيرش مردم نبود؛ اهل سقيفه كه ابو بكر را به خلافت برگزيدند افراد معدود و محدودى بودند و خلافت عمر، تنها با نصّ ابو بكر بود و خلافت عثمان، تنها به وسيله سه يا چهار رأى از شوراى شش نفرى عمر صورت پذيرفت.

اضافه بر همه اين‌ها براى به دست آوردن نظر امام عليه السّلام در مسأله خلافت، نبايد تنها بر يك يا دو خطبه تكيه كرد؛ بلكه بايد همه كلمات آن حضرت را در اين موضوع در كنار هم بچينيم و تصميم‌گيرى كنيم و مى‌دانيم امام عليه السّلام بارها در نهج البلاغه در موارد متعددى در مسأله خلافت تكيه بر نص فرموده است.