پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٣ - شرح و تفسير نشانههاى پيشوايان عادل و ستمگر

شرح و تفسير نشانه‌هاى پيشوايان عادل و ستمگر

امام عليه السّلام در بخش نخستين اين خطبه، عثمان را به طور خاص، مخاطب قرار داده بود و آن چه را گفتنى بود براى او بازگو كرد تا از راه خطرناكى كه گام در آن نهاده بود بازگردد و خشم و غضب مردم را فرو نشاند و از آن بالاتر خدا را از خود راضى كند.

ولى در اين بخش از خطبه به سراغ ضوابط كلى و عمومى براى پيشوايان عادل مى‌رود و سپس به ذكر صفات پيشوايان گمراه مى‌پردازد تا از اين طريق، مسير صحيح را به خليفه نشان دهد.

مى‌فرمايد: «بدان، برترين بندگان نزد خدا پيشواى عادلى است كه خود، هدايت شده و ديگران را هدايت مى‌كند؛ سنت‌هاى شناخته شده را بر پا مى‌دارد و بدعت‌هاى ناشناخته را مى‌ميراند؛ چرا كه سنت‌ها روشن و نورانى‌اند و نشانه‌هاى مشخص دارند و بدعت‌ها آشكارند و علامت‌هايى دارند، (و در واقع نا آشنا بودن بدعت‌ها دليل روشنى بر عدم مشروعيت آن‌ها است)» (فاعلم أنّ أفضل عباد اللّه عند اللّه امام عادل، هدي و هدى، فأقام سنّة معلومة، و أمات بدعة مجهولة. و إنّ السّنن لنيّرة، لها أعلام، و إنّ البدع لظاهرة، لها أعلام).

امام عليه السّلام نخست بر اين موضوع مهم انگشت مى‌گذارد كه برترين بندگان خدا امام عادل است؛ چرا چنين نباشد، در حالى كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چنين روايت شده: «عدل ساعة خير من عبادة ستّين سنة قيام ليلها و صيام نهارها؛ يك ساعت، اجراى عدالت بهتر از عبادت شصت سال است كه هر شب به نماز مشغول باشد و همه روزها به روزه داشتن». [١] و بعد ويژگى‌هاى امام عادل را بيان مى‌كند؛ نخست اين كه او از طريق قرآن و وحى و عقل سليم هدايت يافته و سپس مردم را به راه راست و صراط مستقيم هدايت مى‌كند؛

[١] ميزان الحكمه، جلد ٦، حديث ١١٩٧٣.