پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٥ - شرح و تفسير اى برتر از خيال و قياس و وهم

كه بسيار لطيف و آسيب پذير است، در آن محيط كاملا محفوظ از آسيب‌ها بر كنار است.

سپس به شرح اين مطلب پرداخته، مى‌افزايد: «آفرينش تو از عصاره گل آغاز شد و در جايگاه مطمئن و محفوظى تا حدّ معين و سرآمد مشخصى قرار داده شدى» (بدئت‌ «مِنْ سُلالَةٍ [١] مِنْ طِينٍ»، و وضعت‌ «فِي قَرارٍ مَكِينٍ‌ [٢] إِلى‌ قَدَرٍ مَعْلُومٍ»، و أجل مقسوم).

اشاره به اين كه توقف انسان در رحم مادر، كاملا حساب شده است؛ از نظر كميّت و كيفيت بدن و از نظر مدت و زمان؛ كه امام عليه السّلام به يكى با جمله‌ «الى قدر معلوم» اشاره مى‌كند و به ديگرى با جمله‌ «و اجل مقسوم».

آن گاه به بيان مرحله بعد از استقرار در رحم مى‌پردازد و مى‌فرمايد: «در آن هنگام كه در شكم مادر مشغول حركت بودى در حالى كه نه قدرت پاسخگويى داشتى و نه توانايى شنيدن سخنى!» (تمور [٣] في بطن أمّك جنينا لا تحير [٤] دعاء، و لا تسمع نداء).

اين جمله اشاره لطيفى است به حركت پى در پى جنين در شكم مادر كه به صورت شنا كردن در مايع مخصوص پيرامونش مى‌باشد. فرمان حركت را از درون فطرت و به حكم طبيعت مى‌گيرد، بى آن كه از كسى چيزى بخواهد يا پاسخ به كسى بدهد؛ چرا كه نه‌

[١] «سلالة» از مادّه «سلّ» (بر وزن حلّ) به معناى عصاره و فشرده و خالص هر چيزى است؛ از همين رو به معناى برگزيده نيز نقل شده است.

[٢] «مكين» از ماده «مكانت» به معناى مقام و منزلت گرفته شده و به مفهوم شخص يا چيزى است كه صاحب منزلت و داراى استقرار و ثبات و استحكام باشد و تمام وسايل كار در اختيار او قرار گيرد.

[٣] «تمور» از ماده «مور» (بر وزن قول) به معناى جريان سريع است و به معناى رفت و آمد نيز آمده. اين تعبير در مورد جنين به سبب آن است كه در درون كيسه مخصوص همواره در حال حركت است.

[٤] «تحير» از ماده «حور» (بر وزن غور) گرفته شده كه به معناى رفت و آمد در مكان يا در سخن است و محاوره نيز از همين ماده مى‌باشد؛ بنابر اين «لا تحير» در عبارت بالا به اين معناست كه جنين به هيچ سخنى پاسخ نمى‌گويد و قادر به بيان نيازهاى خود نيست.