پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٧ - شرح و تفسير چرا خلافت علوى غصب شد؟

تعبير به «قلق الوضين»، با توجه به اين كه «وضين» به معناى همان تنگ، يا نوار و طناب كمربند مانندى است كه جهاز يا كجاوه شتر، يا زين اسب را از زير شكم حيوان با آن مى‌بندند و «قلق» به معناى سست است. بديهى است اگر آن طناب و نوار سست باشد، زين و جهاز شتر همواره، به اين سو و آن سو حركت مى‌كند؛ لذا به آدم دستپاچه و مضطرب «قلق الوضين» اطلاق شده است.

تعبير به «حقّ المسألة»، تعبير بسيار زنده‌اى است كه نشان مى‌دهد هر كسى حق سؤال از پيشوايش دارد؛ و در ضمن استفاده مى‌شود، پيشواى او هم ملزم به جواب است؛ مگر آن جايى مانع خاصى در كار باشد.

امام عليه السّلام در ادامه اين سخن مى‌فرمايد: «اما اين كه بعضى اين مقام را از ما گرفتند و در انحصار خود درآوردند، در حالى كه ما از نظر نسب بالاتر و از جهت رابطه با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پيوندمان محكم‌تر است، بدين جهت بود كه عده‌اى بر اثر خودخواهى و انحصار طلبى ناشى از جاذبه‌هاى خلافت، به ديگران بخل ورزيدند، و (با نداشتن شايستگى، حق ما را غصب كردند) و گروهى ديگر (اشاره به خود حضرت و بنى هاشم است) با سخاوت از آن چشم پوشيدند. خدا در ميان ما و آن‌ها داورى خواهد كرد و بازگشت همه به سوى او در قيامت است» (أمّا الإستبداد علينا بهذا المقام و نحن الأعلون نسبا، و الأشدّون برسول اللّه- صلّى اللّه عليه و آله- نوطا [١]، فإنّها كانت أثرة [٢] شحّت‌ [٣] عليها نفوس قوم، و سخت‌ [٤] عنها نفوس آخرين؛ و الحكم اللّه، و المعود [٥] إليه القيامة).

[١] «نوط» به معناى پيوند و ارتباط است.

[٢] «اثرة» به معناى اختيار كردن و اختصاص دادن چيزى به خويش است (انحصار طلبى) به عكس ايثار كه به معناى مقدّم داشتن ديگرى بر خويش است.

[٣] «شحت» از مادّه «شح» به معناى بخل است.

[٤] «سخت» از مادّه «سخاوت» است.

[٥] «معود» اسم مكان به معناى محل بازگشت است.